Vasiyetname İptali

Vasiyetname iptali davası, mirasbırakanın yaptığı ölüme bağlı tasarrufun ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlaka aykırılık ya da şekil eksikliği nedeniyle tamamen veya kısmen ortadan kaldırılmasının istendiği miras davasıdır.

Ancak uygulamada yapılan en büyük hata şudur:

Mirasçıya adaletsiz gelen her vasiyetname iptal edilemez.

Mirasbırakan;

• çocuklarından birine daha fazla mal bırakmış,

• aile dışından bir kişiyi mirasçı atamış,

• bakımını üstlenen bir kişiye taşınmaz bırakmış,

• bazı mirasçılarına hiçbir şey bırakmamış

olabilir.

Bunlar tek başına vasiyetnamenin geçersiz olduğu anlamına gelmez.

Vasiyetnamenin iptali için Türk Medeni Kanunu'nun öngördüğü somut bir iptal sebebi bulunmalıdır.

Bu nedenle davaya başlamadan önce sorulması gereken ilk soru:

“Bu vasiyetname bana haksız mı geliyor?”

değil;

“Bu vasiyetnamenin hukuken geçerliliğini sakatlayan ve ispatlanabilir bir sebep var mı?”

sorusudur.

Vasiyetnamenin İptali Nedir?

Türk Medeni Kanunu m.557, ölüme bağlı tasarrufların iptali için dört temel sebep öngörmektedir:

1. Mirasbırakanın tasarruf ehliyetinin bulunmaması,

2. Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama,

3. Tasarrufun içeriğinin, koşullarının veya yüklemelerinin hukuka ya da ahlaka aykırı olması,

4. Kanunda öngörülen şekil şartlarına uyulmaması.

Bu sebeplerden biri varsa vasiyetnamenin tamamının veya somut olaya göre belirli bölümünün iptali istenebilir.

Vasiyetname Kendiliğinden Geçersiz Olur mu?

Türk Medeni Kanunu m.557 kapsamındaki sakatlıklar bakımından temel sistem iptal davasıdır.

Dolayısıyla örneğin;

• mirasbırakanın ehliyetsiz olduğu,

• baskı altında bulunduğu,

• şekil şartına uyulmadığı

iddiası mevcutsa vasiyetnameyi hiç yokmuş gibi kabul edip hareket etmek çoğu durumda doğru değildir.

İlgili kişinin süresi içinde mahkemeye başvurarak iptal istemesi gerekir.

Ancak her ölüme bağlı tasarruf sorunu da iptal davası değildir.

Örneğin sözlü vasiyetnamenin kanundaki koşulların gerçekleşmesiyle kendiliğinden hükümden düşmesi veya mirasbırakanın vasiyetinden daha sonra dönmesi farklı hukuki kurumlardır.

Bu nedenle önce:

Gerçekten iptal sebebi mi var, yoksa vasiyetname başka nedenle zaten etkisini kaybetmiş mi?

ayrımı yapılmalıdır.

Vasiyetname İptal Sebepleri Nelerdir?

Vasiyetname iptal davalarının büyük çoğunluğu dört ana gruptan birine dayanır.

1. Vasiyetname Düzenlenirken Ehliyet Bulunmaması

Uygulamada en fazla dava açılan iptal sebebi vasiyetname düzenleme ehliyetinin bulunmadığı iddiasıdır.

Türk Medeni Kanunu'na göre vasiyetname yapabilmek için kişinin;

• 15 yaşını doldurmuş olması ve

• ayırt etme gücüne sahip bulunması

gerekir.

İptal davalarında esas tartışma çoğu zaman yaş değil, ayırt etme gücüdür.

Ayırt Etme Gücü Nedir?

Basit şekilde ifade etmek gerekirse kişi yaptığı vasiyetnamenin;

• ne anlama geldiğini,

• malvarlığını kimlere bıraktığını,

• bu kararın sonuçlarını

makul biçimde değerlendirebilecek durumda olmalıdır.

Her unutkanlık, hastalık veya ileri yaş ayırt etme gücünü ortadan kaldırmaz.

Buna karşılık bazı hastalık ve durumlar vasiyetname tarihindeki irade ve değerlendirme yeteneğini ciddi biçimde etkileyebilir.

Alzheimer Hastasının Vasiyetnamesi İptal Edilir mi?

Alzheimer tanısı tek başına vasiyetnamenin otomatik olarak iptal edilmesi sonucunu doğurmaz.

Asıl soru:

Mirasbırakan vasiyetnamenin düzenlendiği tarihte ayırt etme gücüne sahip miydi?

sorusudur.

Alzheimer'ın;

• evresi,

• bilişsel etkisi,

• vasiyetname tarihindeki klinik durum,

• kullanılan ilaçlar,

• doktor muayeneleri,

• günlük yaşam fonksiyonları

birlikte değerlendirilir.

Dolayısıyla:

“Alzheimer teşhisi vardı, dava kesin kazanılır.”

yaklaşımı doğru değildir.

Ancak hastalığın vasiyetname tarihindeki ayırt etme gücünü ortadan kaldırdığını gösteren güçlü tıbbi belgeler varsa iptal sebebi oluşabilir.

Demans Vasiyetnameyi Geçersiz Yapar mı?

Aynı yaklaşım demans bakımından da geçerlidir.

Demans teşhisinin varlığı önemli delildir; ancak belirleyici olan vasiyetname tarihindeki zihinsel kapasitedir.

Özellikle vasiyetname tarihine yakın;

• nöroloji,

• psikiyatri,

• geriatri,

• hastane,

• aile hekimliği

kayıtları önem kazanabilir.

Depresyon veya Psikiyatrik Hastalık Vasiyetnameyi İptal Ettirir mi?

Her depresyon veya psikiyatrik teşhis ayırt etme gücünü ortadan kaldırmaz.

Ancak ağır depresyon, bipolar bozukluk, psikotik tablo veya benzeri durumlar somut olayda vasiyetname yapma ehliyetini etkileyebilir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2025/583 E., 2026/1664 K. sayılı kararında bu nokta özellikle dikkat çekicidir.

Dosyada vasiyetname tarihiyle aynı güne ait orta depresif nöbet tanısı ve geçmiş bipolar bozukluk kaydı bulunmasına rağmen, bu belgeler Adli Tıp raporunda değerlendirilmemiştir.

Yargıtay eksik tıbbi veri üzerinden hüküm kurulmasını doğru bulmamış ve kararın bozulmasına karar vermiştir.

Uygulama Notu

Ehliyetsizlik dosyasında sadece:

“Muris yaşlı ve hastaydı.”

demek yeterli değildir.

Dosyanın en değerli belgeleri çoğu zaman vasiyetname tarihinden önceki ve sonraki birkaç aylık sağlık kayıtlarıdır.

Çünkü dava yıllar sonra görülür; mirasbırakan artık hayatta değildir.

Mahkeme geçmişteki zihinsel durumu belge ve tanıklar üzerinden yeniden kurmaya çalışır.

İleri Yaş Tek Başına Vasiyetnamenin İptal Sebebi midir?

Hayır.

80, 90 hatta daha ileri yaşta olmak tek başına ayırt etme gücünün bulunmadığını göstermez.

Aynı şekilde genç olmak da otomatik olarak ayırt etme gücünün bulunduğunu kanıtlamaz.

Mahkemenin baktığı şey kronolojik yaş değil:

Vasiyetnamenin düzenlendiği anda kişinin zihinsel kapasitesidir.

65 Yaş Üzerinde Sağlık Raporu Olmaması Vasiyetnameyi Geçersiz Yapar mı?

Hayır.

65 yaşın aşılması nedeniyle otomatik sağlık raporu zorunluluğu bulunmadığı gibi, sırf sağlık raporu alınmamış olması da vasiyetnamenin kendiliğinden geçersiz olduğu anlamına gelmez.

Bu konu vasiyetnamenin hazırlanmasına ilişkin olduğundan ayrıntılı açıklama için Vasiyetname Nasıl Düzenlenir? başlıklı yazımız incelenebilir.

Noterden Sağlık Raporu Alınmışsa Ehliyetsizlik Davası Açılamaz mı?

Hayır.

Sağlık raporu önemli delil olabilir.

Ancak:

“Noter rapor aldı, artık ehliyetsizlik hiçbir şekilde tartışılamaz.”

şeklinde mutlak bir kural yoktur.

Mahkeme dosyadaki tüm delilleri değerlendirir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2024/817 E., 2024/4731 K. sayılı kararında, Adli Tıp raporlarının dahi mahkemeyi mutlak biçimde bağlamadığı ve Alzheimer/demans geçmişi ile raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi gerektiği açıkça vurgulanmıştır.

Dolayısıyla tek bir doktor raporu, diğer tıbbi kayıtlarla birlikte değerlendirilir.

Adli Tıp Kurumu Raporu Mahkemeyi Kesin Bağlar mı?

Hayır.

Bilirkişi ve Adli Tıp raporları önemli delillerdir; fakat hâkim delilleri birlikte değerlendirir.

Raporun;

• bütün tıbbi belgeleri incelemiş olması,

• gerekçeli olması,

• bilimsel açıklama içermesi,

• dosyadaki çelişkileri gidermesi,

• denetime elverişli olması

gerekir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2024/817 E., 2024/4731 K. ve 2025/583 E., 2026/1664 K. sayılı kararları bu konuda özellikle önemlidir.

Uygulama Notu: Raporun Sonucu Değil Dayanağı Kontrol Edilmelidir

Bir raporda:

“Fiil ehliyeti vardır.”

yazması tek başına yeterli değildir.

Şu sorular kontrol edilmelidir:

• Hangi hastane kayıtları incelendi?

• Vasiyetname gününe yakın belgeler var mı?

• Psikiyatrik geçmiş görüldü mü?

• İlaç kullanımı değerlendirildi mi?

• Tanık anlatımları rapordan sonra mı alındı?

• Dosyadaki çelişkiler açıklanmış mı?

Ehliyetsizlik davalarında gerçek mücadele çoğu zaman raporun sonucundan önce raporun veri setinde başlar.

2. Vasiyetnamenin Yanılma, Aldatma, Korkutma veya Zorlama ile Yapılması

İkinci önemli iptal sebebi irade sakatlığıdır.

Türk Medeni Kanunu m.504 ve m.557 uyarınca mirasbırakanın;

• yanılma,

• aldatma,

• korkutma,

• zorlama

etkisi altında yaptığı ölüme bağlı tasarruf geçersizlik sorunu doğurabilir.

Ancak bu iddialar uygulamada ispatı en zor alanlardan biridir.

Baskı Altında Yapılan Vasiyetname İptal Edilir mi?

Gerçek bir baskı veya zorlama mirasbırakanın serbest iradesini ortadan kaldırmışsa iptal gündeme gelebilir.

Örneğin;

• fiziksel tehdit,

• ekonomik bağımlılığın kötüye kullanılması,

• bakımın kesileceği tehdidi,

• korkutma,

• yoğun manipülasyon

somut olayın özelliklerine göre önem taşıyabilir.

Ancak:

“Davalı annemin yanında çok bulunuyordu.”

veya

“Babam son yıllarında kardeşimin etkisindeydi.”

şeklindeki soyut anlatımlar tek başına yeterli olmayabilir.

Mirasbırakanın Aileden İzole Edilmesi İptal İçin Yeterli midir?

Tek başına her zaman yeterli değildir.

İzolasyon, baskı iddiasını destekleyen önemli bir olgu olabilir; ancak mahkeme bunun mirasbırakanın vasiyet iradesini gerçekten sakatlayıp sakatlamadığına bakar.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2025/4072 E., 2026/2805 K. sayılı kararında, tanıkların mirasbırakanla yalnız görüşemediklerini ve etrafında sürekli başkalarının bulunduğunu anlatmaları tek başına irade fesadının ispatı için yeterli görülmemiştir.

Bu önemli bir pratik sonuç doğurur:

Şüpheli aile ilişkisi başka şeydir; hukuken ispatlanmış baskı başka şeydir.

Bakıcıya Yapılan Vasiyetname Otomatik Olarak Şüpheli midir?

Hayır.

Mirasbırakan;

• bakıcısına,

• komşusuna,

• arkadaşına,

• birlikte yaşadığı kişiye

vasiyetnameyle kazandırmada bulunabilir.

Kişinin yasal mirasçı olmaması tasarrufu geçersiz yapmaz.

Ancak mirasbırakanın;

• ağır hastalığı,

• kişiye tamamen bağımlı olması,

• aileden izole edilmesi,

• vasiyetnamenin bu bağımlılık döneminde hazırlanması

gibi olgular varsa irade sakatlığı yönünden daha ayrıntılı araştırma gerekebilir.

Yine de sonuç delille belirlenir.

Yanılma Nedeniyle Vasiyetname İptal Edilebilir mi?

Evet.

Mirasbırakan önemli bir konuda yanılarak vasiyetname düzenlemişse TMK m.504 kapsamında sorun oluşabilir.

Ancak kanunun çok az bilinen bir istisnası vardır.

Eğer vasiyetnamede kişi veya şey belirtilirken açık bir yanılma yapılmış ve mirasbırakanın gerçek arzusu kesin olarak belirlenebiliyorsa, tasarruf tamamen iptal edilmek yerine gerçek iradeye göre düzeltilebilir.

Örneğin kişinin taşınmazın eski ada-parsel numarasını yanlış yazması her durumda vasiyetnamenin tamamen iptalini gerektirmez.

Gerçek irade açık biçimde tespit edilebiliyorsa yorum ve düzeltme gündeme gelebilir.

Mirasbırakan Aldatıldığını Sonradan Öğrenirse Ne Olur?

Türk Medeni Kanunu m.504'te önemli ve çoğu içerikte atlanan özel bir kural vardır.

Mirasbırakan;

• yanıldığını veya aldatıldığını öğrenir ya da

• korkutma veya zorlamanın etkisinden kurtulur

ve buna rağmen bir yıl içinde vasiyetinden dönmezse, tasarruf geçerli sayılır.

Bu nedenle irade sakatlığı bulunan her vasiyetname ölümden sonra mutlaka iptal edilebilir değildir.

Örneğin kişi:

“Beni kandırarak bu vasiyetnameyi yaptırdılar.”

durumunu sonradan öğrenmiş, yıllarca yaşamış ve buna rağmen vasiyetinden dönmemişse TMK m.504 ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu, vasiyetname iptali dosyalarında çoğu zaman gözden kaçırılan kritik bir ayrıntıdır.

3. Vasiyetnamenin İçeriğinin Hukuka veya Ahlaka Aykırı Olması

TMK m.557'nin üçüncü iptal sebebi, tasarrufun;

• içeriğinin,

• bağlandığı koşulun veya

• yüklemenin

hukuka veya ahlaka aykırı olmasıdır.

Ancak bu hüküm geniş yorumlanmamalıdır.

“Çocuklarıma Değil Arkadaşıma Bırakıyorum” Hukuka Aykırı mı?

Hayır.

Aile içinde adaletsiz veya ahlaken hoş karşılanmayan bir tercih ile hukuken ahlaka aykırı tasarruf aynı şey değildir.

Örneğin:

“Bütün malvarlığımı arkadaşım X'e bırakıyorum.”

tasarrufu sırf çocukları mirastan mahrum bıraktığı için iptal edilmez.

Saklı pay problemi varsa bunun çözümü iptal değil tenkis olabilir.

Vasiyetnameye Konulan Her Şart Geçerli midir?

Hayır.

Örneğin kişilik haklarına ağır müdahale eden, hukuka veya genel ahlaka açıkça aykırı koşullar iptal tartışmasına neden olabilir.

Ancak mahkemeler bu alanı somut olay üzerinden değerlendirir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2024/2909 E., 2025/1591 K. sayılı kararında “fakir ve düşkünler yurdu yapılması” yönündeki şart hukuka veya ahlaka aykırı kabul edilmemiştir.

Bu nedenle:

“Şart bana mantıksız geldi.”

ile

“Şart hukuken veya ahlaken geçersiz.”

aynı şey değildir.

4. Vasiyetnamenin Şekil Şartlarına Uymaması

Vasiyetnamenin kanunda öngörülen şekillere uyulmadan düzenlenmesi iptal sebebidir.

Bu alan özellikle el yazılı ve resmî vasiyetnamelerde uyuşmazlık yaratır.

Ancak bu sayfada vasiyetnamenin bütün şekil şartlarını tekrar anlatmak cannibalization yaratacaktır.

Vasiyetnamenin;

• resmî,

• el yazılı,

• sözlü

şekillerinin tüm geçerlilik koşulları için Vasiyetname Nasıl Düzenlenir? başlıklı ana rehberimiz incelenebilir.

Burada yalnız iptal bakımından önemli noktaları ele alıyoruz.

El Yazılı Vasiyetnamede Hangi Şekil Hataları İptal Sebebi Olabilir?

Özellikle;

• metnin baştan sona mirasbırakanın el yazısıyla yazılmaması,

• tarih sorunu,

• imza eksikliği

iptal sebebi oluşturabilir.

Örneğin bilgisayar çıktısının altına yalnız imza atılması, TMK m.538'deki el yazılı vasiyetname şartını karşılamaz.

El Yazısının Mirasbırakana Ait Olmadığı İddiası Nasıl İncelenir?

Bu durumda grafolojik/belge incelemesi gündeme gelebilir.

Mirasbırakanın karşılaştırmaya elverişli;

• imzaları,

• el yazıları,

• banka belgeleri,

• noter kayıtları,

• resmî belgeleri

üzerinden inceleme yapılabilir.

Çelişkili bilirkişi raporları varsa bu çelişkinin giderilmesi gerekir.

Dolayısıyla:

“İmza benzemiyor.”

şeklindeki çıplak iddia tek başına yeterli değildir.

Noterde Düzenlenen Vasiyetname İptal Edilebilir mi?

Evet.

Noterde düzenlenen resmî vasiyetname iptal edilemez belge değildir.

Resmî vasiyetname de;

• ehliyetsizlik,

• irade sakatlığı,

• tanık yasağı,

• şekil eksikliği

nedeniyle dava konusu olabilir.

Ancak resmî işlemin varlığı ve işlem evrakları, özellikle şekil bakımından önemli delil gücü taşır.

İmza Atamayan Kişinin Vasiyetnamesi Geçersiz midir?

Hayır.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2025/1421 E., 2025/4962 K. sayılı kararında fiziksel rahatsızlığı nedeniyle imza atamayan ancak okuryazar olan vasiyetçinin noter huzurunda parmak izi kullanması değerlendirilmiştir.

Yargıtay, salt imza yerine parmak izi kullanılmış olmasından hareketle vasiyetnamenin iptaline karar verilmesini doğru bulmamıştır.

Bu karar önemli bir prensibi gösterir:

Şekil şartları, kişinin fiziksel durumu ve uygulanacak özel düzenlemeler birlikte değerlendirilmelidir.

Tanıklardan Birinin Yasaklı Kişi Olması Vasiyetnamenin Tamamını İptal Ettirir mi?

Her zaman değil.

TMK m.558'in özel bir kuralı vardır.

Ölüme bağlı tasarrufun düzenlenmesine, kendisine veya kanunda sayılan yakınlarına kazandırma yapılan yasaklı kişinin katılması nedeniyle sakatlık meydana gelmişse, kanun bazı durumlarda vasiyetnamenin tamamının değil yalnız bu kazandırmanın iptalini öngörür.

Bu, kısmi iptalin önemli örneklerinden biridir.

Vasiyetnamenin İptali ile Vasiyetten Dönme Aynı Şey midir?

Hayır.

Mirasbırakan hayattayken vasiyetinden dönmüş olabilir.

Yeni vasiyetname yapması, eski vasiyetnameyi yok etmesi veya vasiyet edilen mal üzerinde sonradan bağdaşmayan işlem yapması gibi durumlar vasiyetten dönme meselesidir.

Bunlar TMK m.557 anlamında iptal sebebi değildir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2022/6376 E., 2024/390 K. sayılı kararında da vasiyetten dönmenin TMK m.557'deki iptal sebepleri arasında bulunmadığı belirtilmiştir.

Bu ayrım önemlidir.

Bazen doğru dava:

“Vasiyetname iptal edilsin.”

değil;

“Bu vasiyetname zaten sonraki işlem nedeniyle yürürlükte değildir.”

iddiası olabilir.

Vasiyetten dönme yolları Vasiyetname Nasıl Düzenlenir? sayfamızda ayrıntılı açıklanmıştır.

Vasiyetnamenin İptali ile Tenkis Davası Arasındaki Fark Nedir?

Bu iki dava birbirine en çok karıştırılan miras davalarıdır.

Temel fark çok nettir:

İptal Davası

Vasiyetnamenin kendisinde hukuki sakatlık vardır.

Örneğin:

• ehliyetsizlik,

• korkutma,

• aldatma,

• şekil eksikliği.

Tenkis Davası

Vasiyetname geçerlidir ancak saklı payı aşmıştır.

Dolayısıyla:

“Babam bütün malını kardeşime bıraktı.”

cümlesi tek başına vasiyetnamenin iptal sebebi değildir.

Eğer vasiyetname geçerli şekilde düzenlenmiş ancak saklı pay ihlal edilmişse doğru hukuki kurum tenkis olabilir.

Ayrıntılı bilgi için Vasiyetnamenin Tenkisi başlıklı child sayfamız incelenebilir.

Vasiyetnamenin İptali ve Tenkis Aynı Davada İstenebilir mi?

Evet.

Somut olayın özelliklerine göre talepler terditli şekilde kurulabilir.

Örneğin:

Öncelikle vasiyetnamenin ehliyetsizlik nedeniyle iptaline; mahkeme vasiyetnameyi geçerli kabul ederse saklı pay oranında tenkisine karar verilmesi

istenebilir.

Bu yöntem Yargıtay kararlarında da sıkça görülmektedir.

Nitekim Yargıtay'ın 2026 tarihli çeşitli kararlarında iptal talebi reddedilirken tenkis talebinin kabul edildiği veya ayrıca incelendiği dosyalar bulunmaktadır.

Bu nedenle:

İptal reddedildi = davacı hiçbir hak alamaz

sonucu her zaman doğru değildir.

Vasiyetnamenin İptali Davasını Kim Açabilir?

TMK m.558'e göre iptal davasını:

Tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı

açabilir.

Bu nedenle yalnız yasal mirasçı olmak yeterli olmayabilir.

İptal sonucunda kişinin hukuki durumunun gerçekten olumlu yönde değişmesi gerekir.

Her Mirasçı Vasiyetname İptali Davası Açabilir mi?

Her mirasçı otomatik olarak dava açamaz.

Örneğin vasiyetnamenin iptal edilmesi kişinin miras payı veya hukuki konumu üzerinde hiçbir değişiklik yaratmayacaksa iptalde menfaat tartışması ortaya çıkabilir.

Dolayısıyla davacı sıfatı dava açılmadan önce kontrol edilmelidir.

Vasiyetname İptali Davası Kime Karşı Açılır?

Dava, iptali istenen ölüme bağlı tasarruftan yararlanan ve iptal sonucu hukuki menfaati etkilenecek kişilere yöneltilir.

Bu nedenle vasiyetnamede birden fazla kazandırma ve birden fazla lehtar varsa husumet yapısı dikkatle kurulmalıdır.

Vasiyetnamenin Tamamı mı İptal Edilir?

Her zaman değil.

TMK m.558 açık biçimde iptal davasının:

• tasarrufun tamamına veya

• yalnız bir kısmına

ilişkin olabileceğini düzenlemektedir.

Örneğin vasiyetnamenin belirli bir hükmü hukuka aykırı olabilir; geri kalan bölümleri ise ayakta kalabilir.

Dolayısıyla:

“Bir maddede sorun varsa bütün vasiyetname çöker.”

şeklinde genel bir kural yoktur.

Kısmi İptal Nedir?

Vasiyetnamede birden fazla bağımsız tasarruf bulunabilir.

Örneğin:

• A kişisine taşınmaz bırakılmış,

• B kişisine para bırakılmış,

• C kişisi mirasçı atanmış

olabilir.

Sakatlık yalnız belirli kazandırmaya ilişkinse, vasiyetnamenin geri kalan hükümlerinin korunması mümkün olabilir.

Bu yaklaşım mirasbırakanın mümkün olduğu ölçüde son iradesinin ayakta tutulması amacıyla da uyumludur.

Vasiyetname İptali Davası Açma Süresi Ne Kadardır?

TMK m.559 üç ayrı hak düşürücü süre düzenlemektedir.

Bir Yıllık Süre

Davacı;

• ölüme bağlı tasarrufu,

• iptal sebebini ve

• kendisinin hak sahibi olduğunu

öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde dava açmalıdır.

Üç unsur birlikte önemlidir.

On Yıllık Süre

Vasiyetnamenin açılması tarihinden itibaren iyiniyetli davalıya karşı on yıl geçmesiyle dava hakkı düşer.

Yirmi Yıllık Süre

Davalı iyiniyetli değilse objektif süre yirmi yıldır.

Dolayısıyla mevcut eski sayfadaki:

“Her hâlde 10 yıl, kötü niyet varsa bazen 20 yıl.”

ifadesini daha teknik kurmak gerekir.

Kanun açık biçimde iyiniyetli ve iyiniyetli olmayan davalı ayrımı yapmaktadır.

Bir Yıllık Süre Vasiyetnamenin Tebliğinden mi Başlar?

Bunu tek cümleyle:

“Tebliğden itibaren başlar.”

şeklinde söylemek doğru değildir.

TMK m.559 esas olarak davacının;

• tasarrufu,

• iptal sebebini ve

• hak sahipliğini

öğrenmesini arar.

Yargıtay'ın yakın tarihli kararları da somut olayın usul durumuna göre dikkatli süre incelemesi gerektiğini göstermektedir.

Yargıtay 7. HD 2024/3670 E., 2025/1885 K.

Bu kararda bir yıllık sürenin, somut olay bakımından vasiyetnamenin açılıp okunmasına ilişkin kararın kesinleşmesinden itibaren değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Yargıtay 7. HD 2024/3012 E., 2025/1079 K.

Başka bir dosyada ise davacının vasiyetnamenin açılması duruşmasında hazır bulunması öğrenme bakımından önemsenmiş ve süre değerlendirmesi buna göre yapılmıştır.

Uygulama Sonucu

Bu nedenle vasiyetname açıldığında:

“Nasıl olsa bir yıl sonra bakarız.”

şeklinde hareket edilmemelidir.

Süre meselesi dosyanın ilk gününde kontrol edilmelidir.

Hak Düşürücü Süre Geçerse Hiçbir Şey Yapılamaz mı?

Burada çok önemli ve az bilinen bir hüküm vardır.

TMK m.559:

Hükümsüzlüğün def'i yoluyla her zaman ileri sürülebileceğini

düzenlemektedir.

Yani dava açma süresi geçmiş olsa bile, kendisine karşı vasiyetnameye dayanılarak bir talep ileri sürülen kişi belirli koşullarda vasiyetnamenin hükümsüzlüğünü savunma olarak ileri sürebilir.

Bu nedenle:

“Bir yıl geçti, vasiyetname artık hiçbir şekilde tartışılamaz.”

cümlesi doğru değildir.

Dava hakkı ile def'i hakkı birbirinden ayrılmalıdır.

Vasiyetname İptali Davasında Görevli Mahkeme Hangisidir?

Görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Vasiyetname İptali Davasında Yetkili Mahkeme Hangisidir?

Türk Medeni Kanunu m.576 uyarınca mirasbırakanın tasarruflarının iptaline ilişkin davalar mirasbırakanın yerleşim yeri mahkemesinde görülür.

Bu özel ve kesin yetki kuralıdır.

Dolayısıyla vasiyet edilen taşınmazın İstanbul'da bulunması, mirasbırakanın yerleşim yeri Ankara ise tek başına İstanbul mahkemelerini yetkili hale getirmez.

Vasiyetname İptali Davasında Arabuluculuk Zorunlu mu?

Vasiyetname iptali davası bakımından genel olarak dava şartı zorunlu arabuluculuk bulunmamaktadır.

Bu nedenle dava doğrudan görevli ve yetkili mahkemede açılabilir.

Vasiyetname İptali Davasında İspat Yükü Kimdedir?

Genel olarak vasiyetnamenin iptalini isteyen taraf dayandığı iptal sebebini ispatlamalıdır.

Örneğin;

• ehliyetsizlik,

• korkutma,

• aldatma,

• baskı,

• şekil eksikliği

iddiasını ileri süren davacı buna ilişkin delilleri dosyaya getirmelidir.

Ancak mirastan çıkarma gibi bazı özel kurumlarda farklı ispat yükü kuralları bulunmaktadır.

Mirasçılıktan çıkarma özelindeki sistem için Mirastan Çıkarma Nedir? başlıklı yazımız incelenebilir.

Vasiyetname İptali Davasında En Önemli Deliller Nelerdir?

Delil yapısı iptal sebebine göre değişir.

Ehliyetsizlik dosyasında başka, şekil eksikliğinde başka, baskı iddiasında başka deliller önem kazanır.

Sağlık Kayıtları

Ehliyetsizlik iddiasında özellikle;

• hastane kayıtları,

• psikiyatri ve nöroloji muayeneleri,

• reçeteler,

• ilaç kullanım kayıtları,

• önceki sağlık kurulu raporları,

• acil servis ve yatış kayıtları

kritik olabilir.

Vasiyetname Tarihine Yakın Belgeler

Vasiyetnamenin on yıl önce düzenlenmiş olması halinde kişinin ölüm tarihindeki sağlık durumu tek başına yeterli değildir.

Asıl hedef, vasiyetname tarihindeki durumu yeniden kurmaktır.

Bu nedenle özellikle vasiyetnamenin düzenlendiği güne yakın kayıtlar önemlidir.

Noter İşlem Dosyası

Resmî vasiyetnamelerde;

• noter işlem belgeleri,

• tanık bilgileri,

• varsa sağlık raporları,

• işlemi yapan görevli

incelenmelidir.

Vasiyetname Tanıkları

Resmî vasiyetnamenin tanıkları, vasiyetnamenin düzenlendiği andaki gözlemleri bakımından önemli olabilir.

Ancak onların:

“Bize göre aklı yerindeydi.”

beyanları tıbbi incelemenin yerine geçmez.

Aile ve Çevre Tanıkları

Mirasbırakanın günlük hayatını gören kişiler;

• davranış değişiklikleri,

• unutkanlık,

• psikolojik durum,

• baskı iddiaları

bakımından bilgi verebilir.

Ancak tanıkların doğrudan gözlemi ile:

“Bana göre kardeşim annemi kandırdı.”

şeklindeki yorumları birbirinden ayrılmalıdır.

Önceki ve Sonraki Vasiyetnameler

Kişinin yıllar boyunca farklı vasiyetnameler yapmış olması;

• iradenin sürekliliği,

• ani değişiklik,

• belirli kişinin etkisi

bakımından değerlendirme konusu olabilir.

Ancak sırf önceki vasiyetnameden farklı olması sonraki vasiyetnameyi geçersiz yapmaz.

Mesajlar ve Yazışmalar

Somut olaya göre;

• mesajlar,

• mektuplar,

• elektronik yazışmalar

mirasbırakanın iradesi veya tarafların ilişkisi bakımından delil oluşturabilir.

Ancak her belge hukuka uygun elde edilmiş olmalıdır.

Ehliyetsizlik Davasında Deliller Hangi Sırayla Toplanmalıdır?

Uygulamada şu yöntem daha sağlıklıdır:

1. Önce Vasiyetname Tarihi Sabitlenir

Hangi gün düzenlendi?

2. Sağlık Kayıtları Toplanır

Özellikle vasiyetnamenin birkaç ay öncesi ve sonrası.

3. Hastalıkların Niteliği İncelenir

Her teşhis ayırt etme gücünü etkilemez.

4. İlaçlar İncelenir

Kişinin bilinç ve muhakeme yeteneğini etkileyebilecek tedaviler var mı?

5. Tanıklar Ayrıştırılır

Doğrudan gözlem yapanlarla duyuma dayalı konuşanlar ayrılır.

6. Tüm Veri Üzerinden Uzman İncelemesi Yapılır

Tek bir sağlık kaydına göre karar verilmez.

Uygulama Notu

Ehliyetsizlik davası:

“Adli Tıp'a gönderelim, sonucu görelim.”

şeklinde yönetilmemelidir.

Adli Tıp'a giden dosyanın içerisinde ne varsa rapor büyük ölçüde o veri üzerinden oluşturulur.

Bu nedenle rapordan önce dosyanın hazırlanması, rapora itirazdan daha önemlidir.

Vasiyetnamenin İptali Davası Ne Zaman Kaybedilir?

Bu davalarda başarısızlığın sık görülen nedenleri vardır.

Sadece Yaşlılığa Dayanmak

“Muris 90 yaşındaydı.”

tek başına yeterli değildir.

Tıbbi Belge Olmadan Ehliyetsizlik İddia Etmek

Tanık anlatımları önemli olabilir ancak ciddi ehliyet iddiasının tıbbi veriyle desteklenmemesi dosyayı zayıflatabilir.

“Kandırdılar” Demekle Yetinmek

Aldatma ve baskı somutlaştırılmalıdır.

Kim?

Ne yaptı?

Ne zaman yaptı?

Mirasbırakanın iradesini nasıl etkiledi?

Aile İçi Adaletsizliği İptal Sebebi Sanmak

Mirasbırakanın bir çocuğa daha fazla mal bırakması tek başına iptal nedeni değildir.

Saklı Pay Sorununu İptal Davasına Çevirmek

Vasiyetname geçerli ancak saklı pay ihlal edilmişse doğru dava tenkis olabilir.

Süreyi Kaçırmak

Dava ne kadar güçlü olursa olsun hak düşürücü süre ayrı bir meseledir.

Noter Vasiyetnamesini Otomatik Geçerli Sanmak

Resmî vasiyetname de ehliyetsizlik veya irade sakatlığı nedeniyle iptal edilebilir.

Noter Vasiyetnamesini Otomatik Şüpheli Sanmak

Tam tersi hata da yapılmamalıdır.

Resmî vasiyetname sırf mirasçıların hoşuna gitmediği için geçersiz değildir.

Vasiyetnamenin İptali Davası Açmadan Önce Yapılması Gerekenler

Dava açmadan önce en azından şu kontrol yapılmalıdır:

Vasiyetname Gerçekten Açıldı mı?

Açılma dosyası görülmelidir.

Hak Düşürücü Süre Ne Zaman Başladı?

Tahmin edilmemeli, dosyadan hesaplanmalıdır.

Gerçek İptal Sebebi Ne?

Ehliyetsizlik mi?

Baskı mı?

Şekil mi?

Yoksa aslında tenkis mi?

Delil Var mı?

Soyut şüphe ile dava açılmamalıdır.

Tıbbi Kayıtlar Toplandı mı?

Ehliyetsizlik iddiası varsa mümkün olduğu kadar eksiksiz sağlık geçmişi çıkarılmalıdır.

Alternatif Talep Gerekli mi?

Vasiyetname iptal edilmezse tenkis ihtimali bulunuyor mu?

Vasiyetname İptal Davasında Strateji Nasıl Kurulur?

Bence en doğru yaklaşım dört aşamalıdır.

1. Önce Geçersizlik Sebebini İzole Et

Bir dosyada aynı anda:

“Ehliyetsizdi, kandırıldı, tehdit edildi, tanıklar hatalıydı, şekil bozuktu.”

demek güçlü görünür.

Ama hiçbir iddianın somutlaştırılamadığı bir dava aslında daha zayıf olabilir.

Önce hangi iddianın gerçekten delili olduğu belirlenmelidir.

2. Zaman Çizelgesi Oluştur

Örneğin:

Ocak 2024: Alzheimer muayenesi
Mart 2024: Hastane yatışı
Mayıs 2024: Vasiyetname
Haziran 2024: Vekâletname
Ağustos 2024: Yeni tapu işlemi
2025: Ölüm

Bu kronoloji ehliyet ve irade tartışmasını çok daha görünür hale getirir.

3. Karşı Tarafın En Güçlü Delilini Önceden Gör

Örneğin noter işlemi ve sağlık raporu varsa bunları görmezden gelmek yerine neden yetersiz olduğunu araştırmak gerekir.

4. İptal Olmazsa Ne Olacağını Hesapla

Saklı pay ihlali varsa terditli tenkis talebinin gerekip gerekmediği değerlendirilmelidir.

2024–2026 Yargıtay Uygulamasından Kritik Kararlar

Yargıtay 7. HD 2024/817 E., 2024/4731 K.

Alzheimer ve demans geçmişi bulunan mirasbırakan hakkında alınan raporlardaki çelişkiler giderilmeden karar verilmesi doğru bulunmamıştır.

Uygulamadaki sonucu: Adli Tıp raporu tek başına son söz değildir; bütün tıbbi veri incelenmelidir.

Yargıtay 7. HD 2025/1421 E., 2025/4962 K.

Fiziksel nedenle imza atamayan okuryazar kişinin noter huzurunda parmak izi kullanması değerlendirilmiş; salt imza bulunmamasından hareketle iptal kararı verilmesi doğru görülmemiştir.

Uygulamadaki sonucu: Şekil incelemesi mekanik yapılmamalıdır.

Yargıtay 7. HD 2025/583 E., 2026/1664 K.

Vasiyetname tarihiyle aynı güne ait depresyon tanısı ve geçmiş bipolar bozukluk kaydının Adli Tıp değerlendirmesine dahil edilmemesi eksik inceleme kabul edilmiştir.

Uygulamadaki sonucu: Vasiyetname tarihine yakın sağlık kayıtları kritik önemdedir.

Yargıtay 7. HD 2025/4072 E., 2026/2805 K.

Mirasbırakanın davalılarla yaşaması, başkalarının onunla yalnız görüşmekte zorlanması gibi tanık anlatımları somut dosyada irade fesadını kanıtlamaya yeterli görülmemiştir.

Uygulamadaki sonucu: “Etkisi altındaydı” iddiasının somut delile dönüşmesi gerekir.

Yargıtay 7. HD 2024/3670 E., 2025/1885 K.

Bir yıllık hak düşürücü sürenin somut olayda vasiyetnamenin açılıp okunmasına ilişkin kararın kesinleşmesinden itibaren değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Uygulamadaki sonucu: Süre hesabı gelişigüzel yapılmamalıdır.

Yargıtay 7. HD 2026/1306 E., 2026/3101 K.

Ehliyetsizlik, baskı ve mirasçılıktan çıkarma sebeplerinin birlikte tartışıldığı dosyada Adli Tıp raporu ve tanık delilleriyle vasiyetnamenin iptali koşullarının oluşmadığı kabul edilmiştir.

Uygulamadaki sonucu: Ağır sağlık sorunları veya ilaç kullanımı tek başına ehliyetsizlik sonucunu doğurmaz; iptal sebebi somut biçimde ispatlanmalıdır.

Noterde Yapılan Vasiyetname Daha mı Zor İptal Edilir?

Hukuken aynı iptal sebepleri resmî vasiyetname bakımından da geçerlidir.

Ancak uygulamada resmî vasiyetnamenin;

• resmî memur,

• tanıklar,

• işlem belgeleri

üzerinden daha geniş bir ispat altyapısı bulunabilir.

Bu nedenle şekil iddiası el yazılı vasiyetnameye göre daha zor olabilir.

Buna karşılık ehliyetsizlik veya irade sakatlığı yine tartışılabilir.

El Yazılı Vasiyetnamenin İptali Daha mı Kolaydır?

“Kolay” kelimesi doğru değildir.

Ancak el yazılı vasiyetnamede daha fazla tartışma alanı olabilir:

• el yazısı kime ait?

• imza gerçek mi?

• tarih doğru mu?

• metnin tamamı aynı kişi tarafından mı yazıldı?

• sonradan ekleme yapıldı mı?

Bu nedenle belge incelemesi daha fazla önem kazanır.

Mirasbırakanın Vasiyetnameyi Düzenlerken Avukatı Olması İptali Engeller mi?

Hayır.

Avukatın sürece dahil olması, mirasbırakanın iradesinin bilinçli biçimde oluşturulduğunu destekleyen bir olgu olabilir.

Ancak;

• ehliyetsizlik,

• baskı,

• kanuni şekil eksikliği

varsa avukatın bulunması bunları otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

Vasiyetname İptal Edilirse Ne Olur?

Sonuç iptalin kapsamına göre değişir.

Vasiyetnamenin tamamı iptal edilirse kural olarak bu tasarruf hüküm doğurmaz.

Bu durumda;

• önceki geçerli vasiyetname,

• miras sözleşmesi veya

• yasal mirasçılık sistemi

somut olayın özelliklerine göre gündeme gelebilir.

Kısmi iptal halinde ise vasiyetnamenin kalan hükümleri uygulanmaya devam edebilir.

İptal Edilen Vasiyetnameden Önce Başka Vasiyetname Varsa Ne Olur?

Bu önemli bir noktadır.

Son vasiyetnamenin iptali, önceki vasiyetnamenin hukuki durumunu etkileyebilir.

Her olayda otomatik olarak:

“Son vasiyetname iptal edildi, önceki kesin yürürlüğe döner.”

denilmemelidir.

Önceki tasarrufların içeriği, sonraki vasiyetnameyle ilişkisi ve varsa geri alma işlemleri birlikte incelenmelidir.

Vasiyetname Açıldıktan Sonra Hemen Dava Açmak Gerekir mi?

Süre nedeniyle dosya bekletilmemelidir.

Ancak aynı zamanda vasiyetname açılır açılmaz hiçbir delil toplamadan da dava açmak doğru olmayabilir.

En kısa sürede;

• vasiyetname,

• açılma dosyası,

• noter evrakı,

• sağlık kayıtları,

• önceki vasiyetnameler

toplanmalı ve süre riski gözetilerek dava stratejisi kurulmalıdır.

Vasiyetname İptali Davasında Sık Sorulan Sorular

Vasiyetname hangi durumlarda iptal edilir?

Ehliyetsizlik, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama, hukuka veya ahlaka aykırılık ve kanundaki şekil şartlarına aykırılık halinde iptal gündeme gelebilir.

Noterde yapılan vasiyetname iptal olur mu?

Evet. Resmî vasiyetname de kanuni iptal sebeplerinden birinin ispatlanması halinde iptal edilebilir.

Yaşlı kişinin vasiyetnamesi iptal edilir mi?

Yaşlılık tek başına yeterli değildir. Vasiyetname tarihindeki ayırt etme gücü araştırılır.

Alzheimer hastasının vasiyetnamesi geçerli midir?

Tanı tek başına sonucu belirlemez. Hastalığın vasiyetname tarihindeki ayırt etme gücüne etkisi incelenir.

Demans varsa dava kesin kazanılır mı?

Hayır. Tıbbi veriler ve hastalığın vasiyetname tarihindeki etkisi değerlendirilir.

Sağlık raporu varsa vasiyetname iptal edilemez mi?

Hayır. Rapor önemli delildir ancak diğer sağlık kayıtlarıyla birlikte değerlendirilir.

Adli Tıp raporu kesin midir?

Mahkemeyi mutlak biçimde bağlamaz. Rapor gerekçeli, bilimsel ve bütün belgeleri değerlendiren nitelikte olmalıdır.

Kardeşim annemi kandırdıysa vasiyetname iptal edilir mi?

Aldatma ispatlanırsa iptal gündeme gelebilir. Ancak soyut “kandırdı” iddiası yeterli değildir.

Mirasbırakanı ailesinden uzaklaştırmak baskı sayılır mı?

Tek başına otomatik olarak yeterli değildir. İzolasyon ile vasiyetname arasındaki irade ilişkisi somut delillerle ortaya konulmalıdır.

Saklı payın ihlali vasiyetnamenin iptal sebebi midir?

Kural olarak hayır. Vasiyetname geçerli ancak saklı payı aşıyorsa tenkis gündeme gelir.

İptal ve tenkis birlikte istenebilir mi?

Somut olaya göre terditli şekilde ileri sürülebilir.

Vasiyetname iptal davası kaç yıl içinde açılır?

Tasarruf, iptal sebebi ve hak sahipliğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıllık süre vardır. Ayrıca vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyiniyetli davalıya karşı on, iyiniyetli olmayan davalıya karşı yirmi yıllık üst süre uygulanır.

Bir yıllık süre geçerse dava hiç açılamaz mı?

Dava hakkı düşebilir. Ancak TMK m.559 uyarınca hükümsüzlük def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.

Vasiyetnamenin bir kısmı iptal edilebilir mi?

Evet. TMK m.558 tam veya kısmi iptale imkan vermektedir.

Vasiyetname iptali davasında hangi mahkeme görevlidir?

Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir.

Yetkili mahkeme neresidir?

Mirasbırakanın yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Vasiyetname iptali için arabuluculuk zorunlu mu?

Genel olarak hayır.

Sonuç

Vasiyetname iptali davasında başarı:

“Vasiyetname adaletsiz.”

iddiasından değil;

kanundaki iptal sebebinin doğru seçilmesi ve güçlü delille ispatlanmasından

doğar.

Özellikle ehliyetsizlik iddiasında;

• vasiyetname tarihindeki sağlık durumu,

• bütün tıbbi kayıtlar,

• ilaç kullanımı,

• tanık anlatımları,

• noter dosyası,

• Adli Tıp incelemesi

birlikte değerlendirilmelidir.

İrade sakatlığı iddialarında ise:

“Baskı vardı.”

demek yeterli değildir.

Baskının veya aldatmanın ne şekilde gerçekleştiği ve mirasbırakanın serbest iradesini nasıl etkilediği somutlaştırılmalıdır.

Şekil eksikliklerinde de yalnız yüzeysel kontrol yapılmamalı; uygulanacak özel vasiyetname hükümleri dikkate alınmalıdır.

En önemlisi ise iptal ile tenkis birbirine karıştırılmamalıdır.

Vasiyetname geçersizse iptal, vasiyetname geçerli ancak saklı payı aşıyorsa tenkis gündeme gelir.

Bu nedenle iyi hazırlanmış bir vasiyetname iptal davası üç soruya net cevap verir:

İptal sebebi nedir?

Bunu hangi delille ispatlayacağız?

Dava süresi devam ediyor mu?

Bu üç sorunun cevabı net değilse dava açmadan önce dosyanın yeniden değerlendirilmesi gerekir.

Vasiyetnamenin nasıl düzenlenmesi gerektiği için Vasiyetname Nasıl Düzenlenir?, vasiyetname geçerli olmakla birlikte saklı payı ihlal ediyorsa Vasiyetnamenin Tenkisi başlıklı yazılarımız incelenebilir.

Yazar Hakkında

Av. Mehmet Serhat Tercan

Av. Mehmet Serhat Tercan, İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat olup Tercan Avukatlık Bürosu'nun kurucusudur.

Çalışmalarını özellikle vasiyetnamenin iptali, vasiyetnamenin tenkisi, miras planlaması, muris muvazaası ve aile servetinden kaynaklanan miras uyuşmazlıkları üzerinde sürdürmektedir.

Vasiyetname iptali dosyalarında özellikle vasiyetname tarihindeki sağlık kayıtlarının, irade sakatlığı iddialarının ve ölüme bağlı tasarrufun şekil yapısının birlikte değerlendirilmesi yaklaşımıyla çalışmaktadır.

Av. Mehmet Serhat Tercan hakkında daha fazla bilgi →

İstanbul / Kadıköy Ofis Bilgileri

Tercan Avukatlık Bürosu

Fenerbahçe Mah.
Fener Kalamış Cad. No:65/3
Kadıköy / İstanbul

Telefon: 0532 659 48 54

Görüşmeler randevu ile gerçekleştirilmektedir.

İletişim ve randevu →

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İptal sebebi, dava süresi, delil durumu ve uygulanacak hukuki yol somut uyuşmazlığın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilmelidir.