Miras Davaları Nerede Açılır?

(Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.11 Kapsamında Yetki Kurallarının İncelenmesi)

Miras hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklar, yalnızca maddi hukuk hükümleri bakımından değil, usul hukuku kuralları bakımından da özel bir düzenlemeye tabi tutulmuştur. Bu kapsamda miras davalarında yetki, genel yetki kurallarından ayrılarak Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 11. maddesinde özel olarak düzenlenmiştir.

Anılan madde ile miras davalarının önemli bir kısmı bakımından kesin yetki kuralı öngörülmüş olup, bu düzenleme kamu düzenine ilişkindir.

Miras Davalarında Yetki Kavramı

Yetki, bir davanın hangi yer mahkemesinde açılacağını belirleyen usul hukuku kurumudur. Miras hukukunda yetki kuralları, davanın tarafları, dava konusu ve terekenin niteliği dikkate alınarak özel olarak belirlenmiştir.

Bu çerçevede miras davalarında iki temel yetki türü söz konusudur:

• Kesin yetki

• Seçimlik yetki

Kesin yetkinin söz konusu olduğu hâllerde, davanın başka bir yerde açılması mümkün değildir.

Kesin Yetki Kapsamındaki Miras Davaları (HMK m.11/1)

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 11/1. maddesi uyarınca aşağıdaki davalarda miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir:

• Terekenin paylaşılmasına ilişkin davalar

• Yapılan paylaşma sözleşmesinin geçersizliğine ilişkin davalar

• Ölüme bağlı tasarrufların iptali davaları

• Tenkis davaları

• Miras sebebiyle istihkak davaları

• Mirasçılar arasında terekenin yönetiminden kaynaklanan davalar

• Terekenin kesin paylaşımına kadar mirasçılara karşı açılan tüm davalar

Bu davalar yönünden yetki kamu düzenine ilişkin olup, mahkeme tarafından re’sen dikkate alınır.

Mecburi Dava Arkadaşlığı ve Yetkiye Etkisi

Miras hukukunda birçok dava türünde mirasçılar arasında mecburi dava arkadaşlığı bulunmaktadır. Bu durumda mirasçıların birlikte davalı veya davacı olarak yer alması zorunludur.

Mecburi dava arkadaşlığının bulunduğu hâllerde yetki, tek bir mahkemede toplanmakta olup bu mahkeme:

Miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir.

Uygulamaya İlişkin Örnekler

Mirasın Paylaşılması Davası

Mirasçıların farklı yerleşim yerlerinde bulunmaları yetkiyi değiştirmez. Terekenin paylaşımına ilişkin davalar, miras bırakanın son yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesi’nde açılmak zorundadır.

Vasiyetnamenin İptali Davası

Vasiyetnamenin geçersizliğinin ileri sürüldüğü davalarda da yetkili mahkeme, miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir.

Seçimlik Yetki Halleri

İstihkak Davaları – HMK m.11/2

Terekede bulunan bir mala ilişkin istihkak davası:

• Miras bırakanın son yerleşim yerinde veya

• Malın fiilen bulunduğu yer mahkemesinde

açılabilir. Bu hâlde seçimlik yetki söz konusudur.

Mirasçılık Belgesinin İptali Davaları – HMK m.11/3

Mirasçılık belgesinin iptali veya yeni mirasçılık belgesi verilmesine ilişkin davalarda, mirasçıların her birinin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Elbirliği Mülkiyetinin Paylı Mülkiyete Dönüştürülmesi Davası

Bu dava türüne ilişkin olarak kanunda açık bir yetki düzenlemesi bulunmamaktadır. Ancak öğretide ve uygulamada baskın görüş, bu davanın:

HMK m.11/1-b kapsamında değerlendirilmesi gerektiği
ve bu nedenle miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesinde açılması gerektiği yönündedir.

Somut olayda taşınmaza ilişkin özel yetki kuralları ayrıca değerlendirilmelidir.

Terekenin Borca Batık Olduğunun Tespiti Davası

Terekenin borca batık olduğunun tespiti davası, kesin yetki kapsamına girmez. Bu nedenle:

HMK m.6’da düzenlenen genel yetki kuralı uygulanır.

Buna göre davalıların yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

1. Miras davalarında genel yetki kuralı mı, özel yetki kuralı mı uygulanır?

Miras davalarında kural olarak özel yetki kuralları uygulanır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 11. maddesi, miras hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklar bakımından genel yetki kuralından ayrılarak özel ve çoğu zaman kesin yetki öngörmüştür. Bu nedenle HMK m.6’da düzenlenen genel yetki kuralı, yalnızca kanunda açıkça istisna tutulan hâllerde uygulanabilir.

2. Miras bırakanın son yerleşim yeri nasıl tespit edilir?

Miras bırakanın son yerleşim yeri, Türk Medeni Kanunu m.19 kapsamında belirlenir. Yerleşim yerinin tespitinde yalnızca nüfus kayıtları değil; fiili yaşam merkezi, sosyal ve ekonomik ilişkiler, sürekli kalma iradesi ve adres kayıt sistemi verileri birlikte değerlendirilir. Gerektiğinde bu husus yargılama sırasında ayrıca tespit konusu yapılabilir.

3. Mirasçılar farklı şehirlerde yaşıyorsa yetki değişir mi?

Hayır. Mirasçıların yerleşim yerleri, kesin yetki kapsamındaki davalarda yetkiyi etkilemez. Terekenin paylaşılması, vasiyetnamenin iptali, tenkis ve benzeri davalarda yetkili mahkeme, miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir.

4. Vasiyetnamenin iptali davası taşınmazın bulunduğu yerde açılabilir mi?

Hayır. Vasiyetnamenin iptali davaları, HMK m.11/1 kapsamında kesin yetkiye tabidir. Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi değil, miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

5. Miras sebebiyle istihkak davasında seçimlik yetki ne anlama gelir?

HMK m.11/2 uyarınca, terekede bulunan bir mala ilişkin istihkak davaları hem miras bırakanın son yerleşim yerinde hem de malın fiilen bulunduğu yer mahkemesinde açılabilir. Bu düzenleme, delillerin toplanmasını kolaylaştırmaya yönelik sınırlı bir seçimlik yetki hâlidir.

6. Mirasçılık belgesinin iptali davası nerede açılır?

Mirasçılık belgesinin iptali veya yeni belge verilmesine ilişkin davalarda, HMK m.11/3 gereği her bir mirasçının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Bu dava türü, kesin yetki kapsamında değildir.

7. Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi davasında yetki nasıl belirlenir?

Bu dava türü kanunda açıkça düzenlenmemiştir. Ancak öğretide ve uygulamada baskın görüş, davanın terekenin paylaşımına ilişkin olduğu ve bu nedenle HMK m.11/1-b kapsamında, miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesinde açılması gerektiği yönündedir. Somut olayda taşınmaza ilişkin özel yetki hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.

8. Terekenin borca batık olduğunun tespiti davasında hangi mahkeme yetkilidir?

Terekenin borca batık olduğunun tespiti davası, kesin yetki kapsamında değildir. Bu nedenle HMK m.6’daki genel yetki kuralı uygulanır ve davalıların yerleşim yeri mahkemesi yetkili kabul edilir.

9. Yetkisiz mahkemede açılan miras davasının sonucu ne olur?

Kesin yetki kapsamında açılması gereken bir miras davasının yetkisiz mahkemede açılması hâlinde, mahkeme yetkisizliğini re’sen dikkate alır ve yetkisizlik kararı verir. Bu durum, yargılamanın uzamasına ve usul ekonomisine aykırı sonuçlara yol açar.

10. Yetki kuralları taraflar arasında anlaşma ile değiştirilebilir mi?

Kesin yetkinin söz konusu olduğu miras davalarında tarafların yetki sözleşmesi yapması mümkün değildir. Bu tür anlaşmalar hukuken geçersizdir ve mahkeme tarafından dikkate alınmaz.

Sorumluluk Reddi Beyanı

İşbu metin, miras hukukuna ilişkin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, somut bir olayın özellikleri dikkate alınarak verilmiş hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Her uyuşmazlık kendi koşulları içerisinde değerlendirilmelidir. Bu metinde yer alan açıklamalara dayanılarak işlem tesis edilmesi nedeniyle doğabilecek sonuçlardan sorumluluk kabul edilmemektedir.

Telif ve Kullanım Uyarısı

Bu sayfada yer alan tüm içerik, metin ve kurgular Av. Mehmet Serhat Tercan’a aittir. İçeriğin tamamı veya herhangi bir kısmı; kaynak gösterilse dahi, yazılı izin alınmaksızın kopyalanamaz, çoğaltılamaz, başka platformlarda yayımlanamaz ve ticari amaçla kullanılamaz. Aksi hâlde 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında yasal işlem yapılma hakkı saklıdır.

Miras davası nerede açılır? miras davaları nerede açılır? miras paylaşım davası nerede açılır? kadıköy miras avukatı, bağdat caddesi miras avukatı, türkiye miras avukatı