Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nedir?

"Kısaca; mirasçılık belgesi mirasçıları gösterir resmi bir belgedir. Ancak kesin bir belge değildir."

Bir kişinin vefatı ile birlikte geride bıraktığı tüm malvarlığı, haklar ve borçlar “tereke” olarak adlandırılır. Türk Medeni Kanunu’nun miras hukukuna ilişkin temel prensiplerinden biri olan külli halefiyet ilkesi gereğince miras, mirasbırakanın ölümü ile birlikte mirasçılara kendiliğinden intikal eder. Başka bir ifadeyle mirasçılar mirası kazanmak için ayrıca bir kabul işlemi yapmak zorunda değildir.

Ancak mirasın kendiliğinden kazanılması ile miras üzerinde işlem yapılabilmesi aynı şey değildir. Mirasçılar her ne kadar hukuken mirasçı sıfatını kazanmış olsalar da, üçüncü kişiler ve resmi kurumlar nezdinde bu sıfatın resmi bir belge ile ispat edilmesi gerekir.

İşte bu noktada devreye mirasçılık belgesi, diğer adıyla veraset ilamı girer.

Mirasçılık belgesi;

• mirasçıların kimler olduğunu

• miras paylarının oranını

• mirasın hangi kişiler arasında paylaşıldığını

gösteren resmi nitelikte bir belgedir.

Tapu işlemleri, banka hesaplarına erişim, araç devri, şirket hisselerinin intikali gibi mirasla ilgili pek çok işlem mirasçılık belgesi ibraz edilmeden gerçekleştirilemez. Bu nedenle uygulamada miras işlemlerinin ilk adımı çoğu zaman veraset ilamının alınmasıdır.

Mirasçılık belgesi aşağıdakine benzer;

Noter Mirasçılık belgesi örneği:

Mahkeme Mirasçılık belgesi örneği:

Mirasçılık Belgesinin Hukuki Dayanağı

Mirasçılık belgesi Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesinde düzenlenmiştir.

İlgili hükme göre;

mirasçılık sıfatını ispat etmek isteyen kişiler, mirasçı olduklarını gösteren bir belge düzenlenmesini talep edebilirler.

Bu düzenleme ile amaçlanan temel hususlar şunlardır:

• mirasçıların belirlenmesi

• miras paylarının tespiti

• tereke üzerindeki tasarruf işlemlerinin yapılabilmesi

• miras hukukunda güvenliğin sağlanması

Başka bir ifadeyle mirasçılık belgesi, mirasın kimler arasında paylaşılacağını gösteren temel başlangıç belgesidir.

Mirasçılık Belgesi ile Veraset İlamı Aynı Şey midir?

Uygulamada sıkça sorulan sorulardan biri de budur.

Evet.

Mirasçılık belgesi ile veraset ilamı aynı belgeyi ifade eder.

“Veraset ilamı” kavramı eski terminolojiden gelen bir ifadedir ve halk arasında oldukça yaygın kullanılmaktadır.

Ancak Türk Medeni Kanunu’nda kullanılan resmi ifade mirasçılık belgesidir.

Her iki kavram da:

• mirasçıların kim olduğunu

• miras paylarını

gösteren aynı hukuki belgeyi ifade eder.

Mirasçılık Belgesi Ne İşe Yarar?

Mirasçılık belgesi mirasçının miras üzerindeki haklarını resmi olarak ispat etmesini sağlar.

Bu belge olmadan birçok resmi işlem yapılması mümkün değildir.

Mirasçılık belgesinin kullanım alanları oldukça geniştir.

Örneğin mirasçılar bu belge ile;

Tapu işlemleri yapabilir

Miras bırakan kişiye ait taşınmazların mirasçılar adına geçirilmesi için veraset ilamı gereklidir.

Tapu müdürlükleri mirasçıların kim olduğunu ve paylarını bu belgeye göre belirler.

Banka hesaplarına erişebilir

Bankalar, vefat eden kişinin hesaplarını mirasçılara ancak mirasçılık belgesi ibraz edilmesi halinde açar.

Araç devri yapılabilir

Vefat eden kişiye ait araçların devri için de veraset ilamı gereklidir.

Şirket hisseleri intikal edebilir

Mirasbırakanın şirket ortağı olması durumunda hisselerin mirasçılara geçebilmesi için mirasçılık belgesi gerekir.

Miras paylaşımı yapılabilir

Mirasçıların aralarında paylaşım yapabilmeleri için miras paylarının resmi olarak belirlenmiş olması gerekir.

Bu nedenle uygulamada miras işlemlerinin çoğu veraset ilamı ile başlar.

Kimler Mirasçılık Belgesi Talep Edebilir?

Mirasçılık belgesi talep edebilmek için kişinin mirasçı olduğunu iddia etmesi yeterlidir.

Başvuruyu yapabilecek kişiler şunlardır:

• yasal mirasçılar

• atanmış mirasçılar

• vasiyet alacaklıları

• mirasçılık sıfatını ispat etmek isteyen kişiler

Önemli bir nokta şudur:

Mirasçılık belgesi kendiliğinden düzenlenmez.

Mutlaka ilgili kişilerin başvurusu gerekir.

Yani mirasçıların başvuru yapmadığı bir durumda herhangi bir kurum veya mahkeme kendiliğinden mirasçılık belgesi düzenlemez.

Mirasçılık Belgesi Nasıl Alınır?

Türkiye’de mirasçılık belgesi düzenlemeye yetkili iki kurum vardır:

• noterler

• sulh hukuk mahkemeleri

Bu iki makamdan herhangi birine başvuru yapılarak veraset ilamı alınabilir.

Noterden Mirasçılık Belgesi Alınması

2011 yılında yapılan yasal düzenleme ile noterler de mirasçılık belgesi düzenleyebilmektedir.

Günümüzde veraset ilamlarının önemli bir kısmı noterler tarafından verilmektedir.

Noter başvurularında işlem oldukça hızlıdır.

Genellikle;

• nüfus kayıtları incelenir

• mirasçılar belirlenir

• miras payları hesaplanır

ve aynı gün içerisinde mirasçılık belgesi düzenlenir.

Ancak noterler her durumda mirasçılık belgesi düzenleyemez.

Noterin Mirasçılık Belgesi Veremeyeceği Durumlar

Bazı durumlarda mirasçılık ilişkileri karmaşık olabilir.

Örneğin:

• nüfus kayıtlarında eksiklik bulunması

• soybağının tartışmalı olması

• yabancı uyruklu mirasçı bulunması

• evlatlık ilişkisi olması

• miras paylarının hesaplanmasının karmaşık olması

Bu gibi durumlarda noter işlem yapamaz. Noter tarafından işlem yapılamaması halinde başvuru Sulh Hukuk Mahkemesine yönlendirilir.

Sulh Hukuk Mahkemesinden Mirasçılık Belgesi Alınması

Noterin mirasçılık belgesi düzenleyemediği durumlarda veya doğrudan mahkemeye başvurmak isteyen kişiler Sulh Hukuk Mahkemesine başvurabilir.

Mahkemeye yapılacak başvuruda;

• mirasbırakanın kimlik bilgileri

• nüfus kayıtları

• mirasçıların bilgileri

incelenir.

Mahkeme gerekli araştırmaları yaptıktan sonra mirasçıları ve miras paylarını belirleyerek mirasçılık belgesi düzenler.

Mahkeme tarafından verilen veraset ilamı resmi nitelikte bir mahkeme kararıdır.

Mirasçılık Belgesi Almak İçin Gerekli Belgeler

Başvuru sırasında genellikle aşağıdaki bilgiler yeterlidir:

• mirasbırakanın kimlik bilgileri

• ölüm tarihi

• başvuru yapan mirasçının kimliği

Noterler ve mahkemeler çoğu durumda nüfus kayıtlarını sistem üzerinden inceleyebildiği için ek belge talep edilmesi nadirdir.

Ancak bazı durumlarda;

• nüfus kayıt örneği

• ölüm belgesi

• yabancı ülkede gerçekleşen ölüm olaylarında ilgili belgeler

talep edilebilir.

Mirasçılık Belgesi Ne Kadar Sürede Alınır?

Süre başvurulan kuruma göre değişir.

Noter başvuruları

Noterde yapılan başvurular genellikle aynı gün içerisinde sonuçlanır.

Mahkeme başvuruları

Mahkemede ise;

• nüfus araştırması yapılması

• mirasçıların belirlenmesi

gerektiği için işlem birkaç hafta sürebilir.

Soybağı karmaşık olan dosyalarda süre daha da uzayabilir.

Hatalı Mirasçılık Belgesi Düzenlenirse Ne Olur?

Mirasçılık belgesi önemli bir resmi belge olmakla birlikte kesin hüküm niteliğinde değildir. Yani mirasçılık belgesinde yazan bilgiler her zaman doğru kabul edilmek zorunda değildir.

Örneğin;

• bir mirasçı eksik yazılmış olabilir

• bir kişi yanlış mirasçı olarak gösterilmiş olabilir

• miras payları yanlış hesaplanmış olabilir

Bu gibi durumlarda mirasçılık belgesine karşı iptal veya düzeltme davası açılabilir. Uygulamada bu dava mirasçılık belgesinin iptali davası olarak adlandırılır.

Mahkeme tarafından yapılacak inceleme sonucunda;

• hatalı belge iptal edilir

• doğru mirasçılık belgesi düzenlenir.

Mirasçılık Belgesi Kesin Delil midir?

Hayır.

Mirasçılık belgesi kesin delil değildir.

Bu belge yalnızca mirasçılık durumunu karine olarak gösterir.

Başka bir ifadeyle mirasçılık belgesi doğru kabul edilir ancak aksi her zaman ispat edilebilir.

Bu nedenle uygulamada;

• yeni mirasçıların ortaya çıkması

• nüfus kayıtlarında hata bulunması

gibi durumlarda mirasçılık belgelerinin iptali sıkça görülmektedir.

Yabancı Unsurlu Miraslarda Mirasçılık Belgesi

Mirasçılardan birinin yabancı uyruklu olması veya mirasbırakanın yurt dışında yaşamış olması durumunda süreç daha karmaşık hale gelebilir.

Bu gibi durumlarda;

• yabancı nüfus kayıtları

• apostil işlemleri

• uluslararası miras kuralları

gündeme gelebilir.

Bu nedenle yabancı unsurlu miraslarda mirasçılık belgesi işlemleri çoğu zaman mahkeme üzerinden yürütülmektedir.

Mirasçılık Belgesi Alınmadan Miras Paylaşımı Yapılabilir mi?

Uygulamada çoğu durumda bu mümkün değildir. Miras paylaşımının yapılabilmesi için önce mirasçıların kim olduğunun ve paylarının belirlenmesi gerekir. Bu nedenle miras paylaşımından önce veraset ilamı alınması zorunlu hale gelir.

SONUÇ

Mirasçılık belgesi, miras hukukunun en temel belgelerinden biridir. Mirasçıların miras üzerindeki haklarını kullanabilmeleri, tereke üzerinde tasarruf edebilmeleri ve miras paylaşım sürecini başlatabilmeleri için bu belgenin düzenlenmesi gerekir.

Noterler veya Sulh Hukuk Mahkemeleri tarafından verilen mirasçılık belgesi sayesinde mirasçılar;

• miras paylarını ispat edebilir

• tapu ve banka işlemlerini gerçekleştirebilir

• miras paylaşımını başlatabilir.

Bu nedenle miras işlemlerinin sağlıklı ilerleyebilmesi için mirasçılık belgesinin doğru ve eksiksiz şekilde düzenlenmesi büyük önem taşır.