Mirasçının Hakları ve Sorumlulukları Nelerdir?
Mirasçı olmak yalnızca mirasbırakanın malvarlığından pay alma hakkı doğurmaz. Mirasbırakanın ölümüyle birlikte miras, kanunda öngörülen istisnalar dışında aktif ve pasifleriyle bir bütün olarak mirasçılara geçer. Bu nedenle mirasçı; terekeye dahil taşınmazlar, banka hesapları ve alacaklar üzerinde hak sahibi olurken, mirasbırakanın borçları ve miras ortaklığından kaynaklanan hukuki sonuçlarla da karşılaşabilir.
Birden fazla mirasçı bulunması halinde paylaşmaya kadar mirasçılar arasında miras ortaklığı meydana gelir. Bu dönemde her mirasçı terekenin belirli bir malının bağımsız sahibi değildir; tereke üzerinde elbirliği halinde hak sahipliği söz konusudur.
Bu nedenle “Mirasçı olarak hangi haklara sahibim?” sorusunun cevabı yalnızca miras payının oranından ibaret değildir. Mirasın korunması, paylaşılması, borçların durumu, saklı pay, tereke üzerindeki işlemler ve gerektiğinde mirasın reddi birlikte değerlendirilmelidir.
Mirasçı Kimdir?
Mirasçı, mirasbırakanın ölümüyle miras üzerinde hak sahibi olan kişidir.
Mirasçılık kanundan doğabileceği gibi mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufu sonucunda da ortaya çıkabilir. Buna göre yasal mirasçılar ve atanmış mirasçılar söz konusu olabilir.
Mirasçı kavramı, yasal mirasçılık sırası ve kimlerin mirasçı olabileceği hakkında ayrıntılı bilgi için:
Miras Ne Zaman Mirasçıya Geçer?
Mirasın kazanılması için mirasçının ayrıca bir kabul beyanında bulunması gerekmez.
Miras, mirasbırakanın ölümüyle birlikte kanun gereğince mirasçılara geçer. Mirasçılar, terekeye dahil hakların yanında mirasbırakanın borçları bakımından da hukuki sonuçlarla karşılaşabilir.
Bu nedenle mirasın kazanılması ile miras mallarının fiilen paylaşılması birbirinden farklıdır.
Mirasa Ne Zaman Hak Kazanırım? →
Mirasçının Miras Payını İsteme Hakkı
Her mirasçı, mirasçılık sıfatından kaynaklanan payının belirlenmesini ve terekenin hukuka uygun şekilde paylaşılmasını isteme hakkına sahiptir.
Mirasçılar anlaşabiliyorsa tereke anlaşma yoluyla paylaşılabilir. Anlaşma sağlanamıyorsa terekenin niteliğine göre mirasın paylaşılması veya ortaklığın giderilmesine ilişkin hukuki yollar gündeme gelebilir.
Burada önemli olan, mirasçının terekenin belirli bir malında miras payı oranında bağımsız mülkiyet hakkı bulunduğunun düşünülmemesidir. Paylaşma gerçekleşinceye kadar miras ortaklığının hukuki yapısı dikkate alınmalıdır.
Miras Paylaşımı Nasıl Yapılır? →
Mirasçının Tereke Hakkında Bilgi Edinme ve Terekeyi Araştırma Hakkı
Mirasın sağlıklı biçimde paylaşılabilmesi için öncelikle terekenin kapsamının bilinmesi gerekir.
Taşınmazlar, banka hesapları, şirket payları, alacaklar, borçlar ve diğer malvarlığı değerlerinin tespit edilmesi gerekebilir.
Mirasçıların yalnız aile tarafından bilinen mallarla yetinmesi bazı durumlarda hak kaybına yol açabilir. Özellikle mirasbırakanın sağlığında yaptığı devirler veya üçüncü kişiler üzerindeki malvarlığı değerleri bakımından ayrıca araştırma gerekebilir.
Mirasçının Terekenin Korunmasını İsteme Hakkı
Mirasçılardan her biri terekeye dahil hakların korunmasını isteyebilir.
Terekeye ait malvarlığının kaybolması, devredilmesi, zarar görmesi veya diğer mirasçıların menfaatlerini tehlikeye düşürecek işlemler yapılması ihtimali varsa somut olayın niteliğine göre terekenin korunmasına ilişkin hukuki tedbirler gündeme gelebilir.
Birden fazla mirasçının bulunduğu ve miras ortaklığının işleyemediği durumlarda miras ortaklığına temsilci atanması da değerlendirilebilir.
Mirasçı Tereke Malları Üzerinde Tek Başına İşlem Yapabilir mi?
Birden fazla mirasçı bulunması halinde mirasçılar paylaşmaya kadar terekeye elbirliği halinde sahip olurlar.
Bu nedenle mirasçılardan birinin yalnızca kendi miras payına dayanarak terekeye ait bir taşınmazı tek başına satması, terekeye ait banka hesabından payını çekmesi veya tereke malı üzerinde bağımsız tasarrufta bulunması kural olarak mümkün değildir.
Bu konu bu sayfanın ana konusu olmadığı için ayrıntısını ayrı rehberde ele alıyoruz:
Mirasçıların Tereke Üzerindeki Hak ve Yetkileri Nelerdir? →
Mirasçının Saklı Pay Hakkı
Türk miras hukukunda bazı mirasçılar saklı paylı mirasçı olarak korunmaktadır.
Mirasbırakanın yaptığı ölüme bağlı veya kanunda belirtilen bazı sağlararası tasarrufların saklı payı ihlal etmesi halinde, şartları varsa tenkis talebi gündeme gelebilir.
Saklı pay meselesi, yasal miras payı ile aynı kavram değildir. Öncelikle kişinin saklı paylı mirasçı olup olmadığı, ardından yasal miras payı ve saklı pay oranı belirlenmelidir.
Saklı payın ihlal edildiği düşünülüyorsa süreler ayrıca dikkate alınmalıdır.
Mirasçı Mirası Reddedebilir mi?
Evet.
Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir. Ancak mirasın reddi belirli süre ve usul şartlarına tabidir.
Mirasın reddi özellikle terekenin borca batık olduğu düşünülen durumlarda önem kazanır. Bununla birlikte bir mirasçının terekenin yalnızca borçlarını reddedip mallarını kabul etmesi mümkün değildir; miras bir bütün olarak değerlendirilir.
Bu nedenle mirasın reddine karar verilmeden önce terekenin aktif ve pasiflerinin mümkün olduğunca araştırılması önemlidir.
Mirasçının Mirasbırakanın Borçlarından Sorumluluğu
Miras yalnızca taşınmazlardan, banka hesaplarından ve alacaklardan oluşmaz.
Mirasbırakanın borçları da kural olarak terekenin pasifinde yer alır ve mirasçılar bakımından hukuki sonuç doğurur.
Özellikle yüksek borç bulunan terekelerde mirasın reddi, terekenin borca batıklığı ve mirasçıların sorumluluğunun kapsamı ayrı olarak değerlendirilmelidir.
Bu konunun ayrıntısını çalışan ayrı sayfamızda tutuyoruz:
Mirasçıların Murisin Borçlarından Sorumluluğu →
Mirasçının Mirasçılık Belgesi Alma Hakkı
Mirasçıların banka, tapu ve diğer kurumlar nezdinde mirasçılık sıfatlarını ortaya koyabilmeleri için uygulamada mirasçılık belgesi önemli bir belgedir.
Mirasçılık belgesi, mirasçıların kim olduğunu ve miras paylarını gösterir. Ancak mirasçılık belgesinin alınması terekenin paylaşılmış olduğu anlamına gelmez.
Mirasçılık Belgesi – Veraset İlamı Nedir? →
Mirasçılar Arasında Anlaşmazlık Çıkarsa Ne Olur?
Mirasçılar arasında uyuşmazlık çıkması miras hakkını ortadan kaldırmaz.
Uyuşmazlığın konusuna göre farklı hukuki yollar gündeme gelebilir.
Sorun terekenin paylaşılmaması, bir mirasçının tereke malını tek başına kullanması, mirasbırakanın sağlığında yapılan mal kaçırma işlemleri, vasiyetname, saklı pay veya terekeye dahil bir malın üçüncü kişide bulunması gibi farklı sebeplerden kaynaklanabilir.
Bu nedenle “mirasçılar anlaşamıyor” ifadesi tek başına hangi davanın açılması gerektiğini belirlemez. Öncelikle uyuşmazlığın sebebi tespit edilmelidir.
Mirasçının Haklarını Koruması İçin İlk Ne Yapması Gerekir?
Mirasbırakanın ölümünden sonra öncelikle mirasçılık durumu ve terekenin kapsamı belirlenmelidir.
Tapu kayıtları, banka hesapları, şirket payları, borçlar, vasiyetname veya miras sözleşmesi bulunup bulunmadığı ve mirasbırakanın sağlığında gerçekleştirdiği önemli malvarlığı işlemleri birlikte değerlendirilmelidir.
Bundan sonra paylaşma, terekenin korunması, mirasın reddi veya dava yoluna gidilip gidilmeyeceği belirlenebilir.
Sonuç
Mirasçı, mirasbırakanın ölümüyle tereke üzerinde hak sahibi olur; ancak mirasçılık yalnızca malvarlığı edinmek anlamına gelmez.
Mirasın paylaşılmasına kadar devam eden miras ortaklığı, tereke üzerindeki birlikte hareket zorunluluğu, mirasbırakanın borçları, saklı pay, mirasın reddi ve terekenin korunması gibi konular mirasçının hukuki durumunun parçalarıdır.
Bu nedenle mirasçının hakları değerlendirilirken yalnız miras payına değil, terekenin tamamına ve miras ortaklığının mevcut durumuna bakılmalıdır.
Miras uyuşmazlıkları hakkında genel bilgi için:
Yazar Hakkında
Av. Mehmet Serhat Tercan
Av. Mehmet Serhat Tercan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olup Tercan Avukatlık Bürosu’nun kurucusudur.
Çalışmalarını özellikle miras uyuşmazlıkları, mirastan mal kaçırma, tenkis, vasiyetname, miras paylaşımı ve terekeye ilişkin hukuki uyuşmazlıklar üzerinde sürdürmektedir.
Av. Mehmet Serhat Tercan hakkında daha fazla bilgi →
İstanbul / Kadıköy Ofis Bilgileri
Tercan Avukatlık Bürosu
Fenerbahçe Mah.
Fener Kalamış Cad. No:65/3
Kadıköy / İstanbul
Telefon: 0532 659 48 54
Görüşmeler randevu ile gerçekleştirilmektedir.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her miras uyuşmazlığı somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
