Vasiyetname Nedir?

Türk Hukukunda Vasiyetnamenin Türleri, Şartları ve Hukuki Sonuçları

Vasiyetname, bir kişinin ölümünden sonra malvarlığının nasıl tasfiye edileceğini ve kimlere hangi oranlarda intikal edeceğini belirlediği, tek taraflı ve ölüme bağlı bir tasarruftur. Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen vasiyetname kurumu, mirasbırakanın son iradesini hukuken bağlayıcı hale getirir.

Ancak vasiyetname mutlak bir tasarruf serbestisi sağlamaz. Saklı pay kuralları, şekil şartları, ehliyet kriterleri ve iptal sebepleri nedeniyle sıkı bir hukuki denetime tabidir. Bu nedenle vasiyetname yalnızca bir irade beyanı değil; teknik sınırları olan bir hukuki işlemdir.

Vasiyetnamenin Hukuki Niteliği

Vasiyetname, tek taraflı bir hukuki işlemdir. Karşı tarafın kabulüne ihtiyaç duymaz. Mirasbırakanın ölümüyle hüküm ve sonuç doğurur.

Hukuki niteliği itibarıyla:

Ölüme bağlı tasarruftur.
Yenilik doğurucu etki yaratır.
Tek taraflıdır ve geri alınabilir.

Vasiyetname, miras sözleşmesinden farklı olarak karşılıklı bir anlaşma değildir. Bu nedenle mirasbırakan hayattayken serbestçe değiştirebilir veya ortadan kaldırabilir.

Türk Hukukunda Vasiyetname Türleri

Türk Medeni Kanunu üç tür vasiyetname öngörmektedir:

Resmi Vasiyetname

Noter, sulh hakimi veya kanunen yetkili memur önünde iki tanığın katılımıyla düzenlenir.

Uygulamada en güvenli ve en az ihtilaf doğuran vasiyetname türüdür. İspat gücü yüksektir ve şekil şartlarına uyum bakımından denetim altındadır.

El Yazılı Vasiyetname

Tamamının mirasbırakan tarafından el yazısıyla yazılması, tarih atılması ve imzalanması gerekir.

Bilgisayar çıktısı, daktilo metni veya üçüncü kişi tarafından yazılan metin geçersizdir. Uygulamada en çok iptal davasına konu olan vasiyetname türü budur.

Sözlü Vasiyetname

Ancak olağanüstü durumlarda mümkündür. Ölüm tehlikesi, savaş, doğal afet gibi hallerde başvurulabilir.

Geçerlilik şartları ağırdır ve istisnai bir kurumdur. Süreklilik arz etmez.

Vasiyetname Yapma Ehliyeti

Herkes vasiyetname yapamaz.

Kanuna göre vasiyetname yapabilmek için:

15 yaşını doldurmuş olmak
Ayırt etme gücüne sahip olmak

gerekir. Ayırt etme gücünün bulunmaması halinde düzenlenen vasiyetname iptal edilebilir. Uygulamada özellikle ileri yaş, demans, ağır hastalık veya psikiyatrik durumlar bu başlık altında tartışma konusu olur.

vasiyetname avukatı, vasiyetname istanbul avukat, vasiyetname türkiye avukat olarak büromuz hizmet vermektedir.

Vasiyetnamenin Geçerlilik Şartları

Vasiyetname sıkı şekil şartlarına bağlıdır.

Şekil şartına aykırılık halinde vasiyetname kendiliğinden hükümsüz sayılmaz; ancak iptal davası ile ortadan kaldırılabilir.

Geçerlilik bakımından önem taşıyan unsurlar şunlardır:

Ehliyet
Serbest irade
Hukuka ve ahlaka aykırı olmama
Şekil şartlarına uygunluk

Özellikle baskı, tehdit, aldatma veya hata gibi irade sakatlığı halleri vasiyetnamenin iptaline yol açabilir.

Saklı Pay ve Tasarruf Özgürlüğü

Vasiyetname ile mirasın tamamı üzerinde sınırsız tasarruf mümkün değildir.

Türk hukukunda belirli mirasçılar saklı pay sahibidir. Bunlar:

Altsoy
Anne ve baba
Sağ kalan eş

Mirasbırakan tasarruf oranını aşarsa, saklı paylı mirasçılar tenkis davası açabilir. Bu durum vasiyetnamenin tamamen geçersiz olduğu anlamına gelmez; ancak tasarruf oranını aşan kısım azaltılır.

Vasiyetnamenin Açılması Süreci

Mirasbırakanın ölümü sonrasında vasiyetname, sulh hukuk mahkemesinde açılır.

Mahkeme:

Vasiyetnameyi okur
Mirasçılara tebliğ eder
Tutanak düzenler

Bu aşama vasiyetnamenin geçerli olduğu anlamına gelmez. Sadece resmi olarak varlığının tespitidir. İptal veya tenkis davası açılması mümkündür.

Vasiyetname Nasıl Geri Alınır?

Vasiyetname her zaman geri alınabilir.

Geri alma üç şekilde olabilir:

Yeni bir vasiyetname düzenlenmesi
Açık geri alma beyanı
Tasarruf konusu malın ortadan kaldırılması

Mirasbırakan hayatta olduğu sürece iradesini değiştirme özgürlüğüne sahiptir.

Vasiyetnamenin İptali

Vasiyetname aşağıdaki sebeplerle iptal edilebilir:

Ehliyetsizlik
İrade sakatlığı
Şekil şartına aykırılık
Hukuka veya ahlaka aykırılık

İptal davası açma süresi, iptal sebebinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde on yıldır.

İptal kararı verilirse vasiyetname geçmişe etkili olarak ortadan kalkar.

Vasiyetnamenin Tenkisi

Saklı pay ihlali söz konusuysa, tasarruf oranını aşan kısım için tenkis davası açılabilir. Tenkis, vasiyetnamenin tamamen ortadan kaldırılması değil; hukuka aykırı kısmının azaltılmasıdır. Bu nedenle iptal ve tenkis davaları farklı hukuki sonuçlar doğurur.

Vasiyetname ile Miras Sözleşmesi Arasındaki Fark

Vasiyetname tek taraflıdır. Miras sözleşmesi ise karşılıklı irade beyanına dayanır ve daha güçlü bağlayıcılığa sahiptir. Vasiyetname tek taraflı olarak geri alınabilirken, miras sözleşmesi kural olarak karşı tarafın rızası olmadan ortadan kaldırılamaz.

Vasiyetname Kaynaklı Uyuşmazlıklar

Uygulamada vasiyetname kaynaklı uyuşmazlıklar genellikle şu başlıklarda ortaya çıkar:

Saklı pay ihlali
Şekil eksikliği
Ehliyet tartışması
Yorum uyuşmazlıkları
Mirastan çıkarma işlemleri

Bu tür uyuşmazlıklar çok taraflı ve teknik dava süreçlerine dönüşebilir.

Vasiyetname Yazdırma Ücreti Ne Kadardır?

Vasiyetname düzenleme maliyeti, tercih edilen vasiyetname türüne göre değişir. Resmi vasiyetname düzenlenmesi halinde noter harcı ve resmi işlem ücretleri uygulanır. Bu bedel, her yıl güncellenen tarifelere göre belirlenir. Ayrıca vasiyetnamenin içeriğine ve işlem kapsamına göre masraf artabilir. El yazılı vasiyetname bakımından resmi bir düzenleme ücreti bulunmaz; ancak hukuki danışmanlık alınması halinde ayrıca avukatlık ücreti söz konusu olabilir. Maliyet kalemi küçük görünse de, şekil hatası nedeniyle açılacak bir iptal davasının maliyeti çok daha yüksek olabilir.

Vasiyetname Yazarken Avukat Gerekli midir?

Kanunen avukat bulundurma zorunluluğu yoktur.

Ancak uygulamada en sık görülen uyuşmazlık sebebi:

Saklı pay sınırının yanlış hesaplanması
Tasarruf oranının aşılması
Ehliyet tartışması
Muğlak ve yoruma açık ifadeler

şeklindedir. Vasiyetnamenin geçerli olması ile dava riski doğurmaması aynı şey değildir. Teknik hata, ölüm sonrası çok taraflı miras uyuşmazlığına dönüşebilir. Bu nedenle özellikle yüksek malvarlığı, şirket hissesi veya birden fazla mirasçı bulunan durumlarda hukuki planlama yapılması önemlidir.

Vasiyetname Avukatı Ne Yapar?

Vasiyetnameye ilişkin hukuki destek iki aşamada ortaya çıkar:

1. Planlama Aşaması

Saklı pay analizinin yapılması
Tasarruf oranının belirlenmesi
Malvarlığı dağılımının hukuka uygun yapılandırılması
İptal ve tenkis risklerinin minimize edilmesi

2. Uyuşmazlık Aşaması

Vasiyetnamenin iptali davası
Vasiyetnamenin tenkisi
Ehliyet ve irade sakatlığı iddiaları
Yorum uyuşmazlıkları

Bu aşamada mesele yalnızca belge değil; stratejik dava yönetimidir.

Sonuç

Vasiyetname, miras planlamasının en güçlü araçlarından biridir. Ancak şekli bir belge olmanın ötesinde, dava potansiyeli yüksek bir hukuki tasarruftur. Geçerlilik şartlarına uygun düzenlenmeyen veya saklı pay sınırlarını aşan vasiyetnameler, ölüm sonrası uzun ve karmaşık miras uyuşmazlıklarının başlangıç noktası olabilir.

İstanbul ve Türkiye genelinde miras hukukuna ilişkin kapsamlı değerlendirmeler için ayrıca Miras Avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Vasiyetnameye ilişkin özel konular hakkında daha detaylı inceleme için aşağıdaki makalelerimize göz atabilirsiniz