Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E: 2022/865 K: 2024/293 T: 29-05-2024

İçindekiler

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 29.05.2024 tarihli, E. 2022/865, K. 2024/293 sayılı kararı; ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle yapılan taşınmaz devirlerinin hangi durumda muris muvazaası sayılmayacağını gösteren önemli kararlardan biridir.

Kararın dikkat çekici yönü, mirasbırakanın çok sayıda ve değerli taşınmazını bakım borçlusuna devretmiş olmasına rağmen Hukuk Genel Kurulunun yalnız devredilen malvarlığının büyüklüğüne bakmamasıdır.

Kurul; mirasbırakanın ağır bakım ihtiyacını, taraflar arasındaki ilişkiyi, bakımın sözleşmeden önce başlamış olmasını, bakım borcunun gerçekten yerine getirilmesini ve mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul nedeninin bulunmasını birlikte değerlendirmiştir.

Sonuçta temliklerin mirasçılardan mal kaçırma amacıyla değil, gerçek bir bakım ilişkisi nedeniyle yapıldığı kabul edilmiştir.

Kararın Kısa Sonucu

Mirasbırakan 76 yaşında, tekerlekli sandalyeye bağımlı ve günlük ihtiyaçlarını tek başına karşılayamayacak durumdadır.

Bakım borçlusu davalı, ölünceye kadar bakma sözleşmesinden önce de mirasbırakanla ilgilenmekte ve onunla yakın bir ilişki içerisinde bulunmaktadır.

Sözleşme sonrasında da taraflar birlikte yaşamış ve bakım borcu fiilen yerine getirilmiştir.

Mirasbırakanın önemli taşınmazlarını davalıya devretmesine rağmen Hukuk Genel Kurulu, somut olayın özel koşullarında yapılan temliklerin bakım karşılığını aşan ve mirasçılardan mal kaçırma amacı taşıyan muvazaalı işlemler olduğunun ispatlanamadığı sonucuna ulaşmıştır.

Davanın reddedilmesi gerektiğine karar verilmiştir.

Kararın Künyesi

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu

Esas No: 2022/865

Karar No: 2024/293

Karar Tarihi: 29.05.2024

Uyuşmazlık: Ölünceye kadar bakma sözleşmesine dayalı temliklerin muris muvazaası nedeniyle iptali, olmadığı takdirde tenkis

Sonuç: Davanın reddi gerektiği yönünde direnme kararının bozulması

Uyuşmazlık Neydi?

Mirasbırakan, noterlikte düzenlenen ölünceye kadar bakma sözleşmesi ile birden fazla taşınmazını kendisine bakmayı üstlenen davalıya devretmiştir.

Mirasbırakan boşanmış, çocuksuz ve yaşlı bir kişidir. Mirasçıları kardeşleri ve yeğenleridir.

Davacılar; mirasbırakanın çok değerli taşınmazlarını ve malvarlığının önemli bölümünü davalıya devrettiğini, bakımın daha az malvarlığı devredilerek de sağlanabileceğini ve işlemin gerçek amacının mirasçılardan mal kaçırmak olduğunu ileri sürmüştür.

Davalı ise mirasbırakanın gerçekten bakıma ihtiyaç duyduğunu, kendisinin mirasbırakanın bakımını üstlendiğini ve ölünceye kadar bakma sözleşmesinin gerçek bir bakım ilişkisine dayandığını savunmuştur.

Dosyada ayrıca mirasbırakanın işlem tarihinde hukuki işlem ehliyetine sahip olup olmadığı da tartışılmış; Adli Tıp Kurumu raporlarıyla mirasbırakanın fiil ehliyetine sahip olduğu belirlenmiştir.

Böylece uyuşmazlığın merkezi şu soruya dönüşmüştür:

Mirasbırakan gerçekten bakımını sağlamak amacıyla mı taşınmazlarını devretmiştir, yoksa ölünceye kadar bakma sözleşmesini mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla mı kullanmıştır?

Bölge Adliye Mahkemesi Neden Muris Muvazaasını Kabul Etti?

Bölge Adliye Mahkemesi, mirasbırakanın oldukça değerli taşınmazlarını ve malvarlığının büyük bölümünü davalıya devretmiş olmasına önem vermiştir.

Mahkemeye göre mirasbırakanın bakım ihtiyacı daha sınırlı bir malvarlığı devriyle karşılanabilecekken çok sayıda taşınmazın devredilmiş olması bakım borcunun karşılığını aşmaktadır.

Ayrıca mirasbırakan ile davacı mirasçıların ilişkilerinin iyi olmadığı da değerlendirmeye alınmıştır.

Bu nedenle Bölge Adliye Mahkemesi temliklerin gerçek amacının bakım sağlamak değil, mirasçılardan mal kaçırmak olduğu sonucuna ulaşarak davayı kabul etmiştir.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi ise bu kararı bozmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesinin bozma kararına direnmesi üzerine uyuşmazlık Hukuk Genel Kurulunun önüne gelmiştir.

Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Neden Her Zaman Muris Muvazaası Değildir?

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi karşılıklı borç doğuran bir sözleşmedir.

Bakım alacaklısı malvarlığı değerini bakım borçlusuna devreder; bakım borçlusu ise bakım alacaklısına yaşamı boyunca sözleşmenin gerektirdiği bakım ve gözetimi sağlamakla yükümlüdür.

Bu nedenle taşınmaz devri karşılıksız bir kazandırma değildir.

Ancak sözleşmenin adı tek başına sonucu belirlemez.

Görünürde ölünceye kadar bakma sözleşmesi yapılmış olmakla birlikte tarafların gerçek iradesi bağış yapmak ve diğer mirasçılardan mal kaçırmak ise muris muvazaası gündeme gelebilir.

Yargıtay'ın araştırdığı temel konu bu nedenle sözleşmenin adı değil, mirasbırakanın gerçek amacıdır.

Muris muvazaasına ilişkin genel içtihat kriterleri Mirastan Mal Kaçırmada Yargıtay Uygulamaları başlıklı çalışmamızda ayrıca incelenmektedir.

Bakım İhtiyacının Sözleşme Tarihinde Bulunması Zorunlu mudur?

Kararda tekrar edilen önemli Yargıtay ilkelerinden biri budur.

Ölünceye kadar bakma sözleşmesinin geçerli olması için bakım alacaklısının sözleşmenin yapıldığı tarihte mutlaka ağır veya özel bir bakım ihtiyacı içerisinde bulunması şart değildir.

Bakım ihtiyacının daha sonra doğması veya bakım süresinin kısa sürmesi sözleşmeyi kendiliğinden geçersiz hale getirmez.

Ancak muris muvazaası iddiası söz konusu olduğunda mirasbırakanın yaşı, sağlık durumu ve gerçek bakım ihtiyacı, sözleşmenin gerçek amacını belirlemek bakımından önemli deliller haline gelir.

Somut olayda ise bakım ihtiyacı yalnız geleceğe yönelik değildir.

Mirasbırakan sözleşme tarihinde 76 yaşında, tekerlekli sandalyeye bağımlı ve günlük yaşamını ciddi destek olmadan sürdüremeyecek durumdadır.

Bu olgu Hukuk Genel Kurulunun değerlendirmesinde belirleyici unsurlardan biri olmuştur.

Bakımın Sözleşmeden Önce Başlamış Olması Neden Önemliydi?

Dosyanın güçlü noktalarından biri, davalının mirasbırakanla ilişkisinin sözleşme yapılmasıyla başlamamış olmasıdır.

Mirasbırakan, davalıyı yaklaşık on yıldır tanıdığını, zaman içerisinde aralarında baba-kız ilişkisine benzer yakın bir ilişki oluştuğunu ve hastalık sürecinde davalının kendisiyle ilgilendiğini bizzat ifade etmiştir.

Davalı, sözleşmeden önce de mirasbırakanla ilgilenmiştir.

Taraflar sözleşme sonrasında aynı evde yaşamaya devam etmiş ve bakım borcu yerine getirilmiştir.

Dolayısıyla ortada önce taşınmaz devri yapılıp sonradan oluşturulmuş görünüşte bir bakım ilişkisi değil, önceden mevcut olan fiili ilişkinin hukuki sözleşmeye dönüştürülmesi bulunmaktadır.

Bu durum gerçek iradenin belirlenmesinde önemli hale gelmiştir.

Mirasbırakanın Davalıyı Kızı Gibi Görmesi Neden Önemliydi?

Muris muvazaası davalarında taraflar arasındaki beşeri ilişki Yargıtay'ın dikkate aldığı temel kriterlerden biridir.

Somut olayda davalı mirasbırakanın akrabası değildir.

Buna karşılık dosya kapsamından mirasbırakanın davalıya güven duyduğu, onu manevi anlamda kızı gibi gördüğü ve bakım ilişkisinin sıradan bir hizmet ilişkisini aşan bir boyuta ulaştığı anlaşılmıştır.

Mirasbırakanın kardeş ve yeğenleriyle ilişkilerinin zayıf olması da dosyada yer almaktadır.

Ancak yalnız mirasçılarla ilişkinin kötü olması muris muvazaası anlamına gelmez.

Hukuk Genel Kurulunun değerlendirmesinde belirleyici olan, mirasçılarla ilişkinin niteliğinden çok davalıyla kurulmuş gerçek bakım ve güven ilişkisidir.

Tüm Malvarlığının veya Çok Değerli Malların Devredilmesi Muris Muvazaasını Kanıtlar mı?

Bu kararın en önemli noktalarından biri budur.

Hayır, tek başına kanıtlamaz.

Muris muvazaası değerlendirmesinde temlik edilen malvarlığının toplam malvarlığına oranı önemli bir kriterdir.

Çok büyük bir malvarlığının bakım karşılığı devredilmiş olması, bakım sözleşmesinin gerçek amacının sorgulanmasına neden olabilir.

Nitekim Bölge Adliye Mahkemesi de mirasbırakanın daha az malvarlığı devrederek bakımını sağlayabileceği düşüncesinden hareketle muvazaa sonucuna ulaşmıştır.

Ancak Hukuk Genel Kurulu somut olayda farklı bir değerlendirme yapmıştır.

Mirasbırakanın ağır bakım ihtiyacı, bakımın yoğunluğu, taraflar arasındaki uzun süreli ilişki ve bakım borcunun gerçekten yerine getirilmesi birlikte değerlendirildiğinde, devredilen taşınmazların miktarı nedeniyle tek başına makul sınırın aşıldığından söz edilemeyeceğini kabul etmiştir.

Bu nedenle karar şu önemli sonucu ortaya koymaktadır:

Temlik edilen malvarlığının büyüklüğü güçlü bir kriterdir; fakat gerçek bakım ilişkisinin varlığı araştırılmadan yalnız miktar üzerinden muris muvazaası sonucuna gidilemez.

Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinde “Makul Sınır” Nasıl Belirlenir?

Yargıtay uygulamasında bakım karşılığı devredilen malvarlığı ile sağlanan bakım arasında matematiksel bir oran bulunmamaktadır.

Değerlendirme somut olayın koşullarına göre yapılır.

Mirasbırakanın yaşı, sağlık durumu, bakımın ağırlığı, bakımın süresi, tarafların ilişkisi, mirasbırakanın toplam malvarlığı ve devredilen malların bu malvarlığı içerisindeki oranı birlikte dikkate alınır.

Bu nedenle “bakım karşılığında en fazla terekenin şu kadarı devredilebilir” şeklinde sabit bir hukuki oran bulunmamaktadır.

İncelenen kararda da Hukuk Genel Kurulu, ağır bakım şartlarını dikkate alarak geniş kapsamlı temlikin somut olayda makul sınırı aşmadığı sonucuna ulaşmıştır.

Saklı Payı Olmayan Mirasçılar Açısından Kararın Önemi

Somut olayda mirasbırakan çocuksuzdur ve dava açan mirasçılar kardeşleri ile yeğenleridir.

Bu kişilerin saklı payı bulunmamaktadır.

Bu durum kararın değerlendirmesinde ayrıca önem kazanmıştır.

Hukuk Genel Kurulu, mirasbırakanın gerçekten bu mirasçıları mirastan yoksun bırakmak istemesi halinde malvarlığını açık biçimde bağışlama imkanının bulunduğunu; buna karşılık olayda karşılıklı borç doğuran gerçek bir ölünceye kadar bakma sözleşmesinin tercih edildiğini ve bakım borcunun da yerine getirildiğini dikkate almıştır.

Bu olgu tek başına davayı reddettiren bir kural değildir.

Ancak somut olayda mirasbırakanın gerçek amacının gizli bağış değil, bakımını güvence altına almak olduğu yönündeki değerlendirmeyi desteklemiştir.

Muris Muvazaasında İspat Yükü Kimdedir?

Hukuk Genel Kurulu kararında bu konu açık biçimde ele alınmıştır.

Mirasbırakanın yaptığı temlikin gerçek amacının mirasçılardan mal kaçırmak olduğunu iddia eden taraf, bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür.

Mirasçılar sözleşmenin tarafı olmadıkları için üçüncü kişi konumundadır. Bu nedenle muris muvazaası iddialarını tanık dahil her türlü delille ispatlayabilirler.

Ancak ispat imkanının geniş olması, ispat yükünün ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Somut olayda Hukuk Genel Kurulu, davacıların gerçek bakım ilişkisi karşısında mirasbırakanın mal kaçırma iradesini ispatlayamadığı sonucuna ulaşmıştır.

Fiil Ehliyeti ile Muris Muvazaası Aynı Şey Değildir

Dosyada başlangıçta mirasbırakanın işlem ehliyeti de tartışılmıştır.

Adli Tıp Kurumu tarafından yapılan değerlendirmelerde mirasbırakanın sözleşmenin yapıldığı tarihte fiil ehliyetine sahip olduğu belirlenmiştir.

Burada iki hukuki sorun birbirinden ayrılmalıdır.

Bir kişinin yaptığı işlemin sonuçlarını anlayabilecek hukuki işlem ehliyetine sahip olması, yaptığı işlemin mutlaka muvazaasız olduğu anlamına gelmez.

Tersine, muris muvazaası tartışması tarafların iradelerinin bilinçli biçimde başka şekilde açıklanmasına dayanır.

Bu nedenle ehliyetsizlik ile muris muvazaası birbirinden farklı hukuki sebeplerdir ve her biri kendi şartları içerisinde değerlendirilmelidir.

Hukuk Genel Kurulu ile Karşı Görüş Arasındaki Ayrım

Karar oy çokluğuyla verilmiştir.

Karşı yöndeki görüşte mirasbırakanın dava konusu edilmeyen bazı taşınmazlarının devrinden sonra kalan malvarlığını da davalıya aktarmış olması, bakımın daha sınırlı bir malvarlığıyla karşılanabilecek olması ve mirasçılarla ilişkilerin niteliği dikkate alınarak temliklerin muvazaalı kabul edilmesi gerektiği savunulmuştur.

Kurul çoğunluğu ise bu yaklaşımı benimsememiştir.

Çoğunluk açısından belirleyici olan; ağır ve gerçek bakım ihtiyacı, bakım ilişkisinin sözleşmeden önce başlamış olması, bakım borcunun fiilen yerine getirilmesi ve taraflar arasındaki özel güven ilişkisidir.

Kararın değeri de tam olarak burada ortaya çıkmaktadır.

Aynı olgular farklı ağırlıklandırıldığında farklı sonuçlara ulaşılabilecek bir uyuşmazlıkta Hukuk Genel Kurulu, gerçek bakım ilişkisinin malvarlığının büyüklüğünden daha belirleyici olabileceğini kabul etmiştir.

Görüşümüz

Bu karar, ölünceye kadar bakma sözleşmesine ilişkin muris muvazaası davalarında yalnız “ne kadar mal devredildi?” sorusuna odaklanmanın neden yetersiz olduğunu çok açık biçimde göstermektedir.

Terekenin büyük bölümünün veya hatta somut koşullara göre geride kalan malvarlığının tamamına yakınının devredilmiş olması elbette ciddi bir inceleme nedenidir.

Ancak bunun karşısında gerçek ve ağır bir bakım ilişkisi bulunuyorsa dosya yalnız matematik üzerinden çözülemez.

Kanaatimizce bu tür dosyalarda üç ayrı zaman dilimi incelenmelidir:

Sözleşmeden önce: Tarafların ilişkisi var mıydı? Bakım zaten başlamış mıydı?

Sözleşme tarihinde: Mirasbırakanın yaşı, sağlık durumu ve bakım ihtiyacı neydi? Sözleşme yapmak için haklı ve makul nedeni bulunuyor muydu?

Sözleşmeden sonra: Bakım borçlusu gerçekten bakım görevini yerine getirdi mi?

Bu üç zaman dilimi aynı gerçek ilişkiyi gösteriyorsa yalnızca devredilen malvarlığının yüksek değeri üzerinden muvazaa iddiası kurmak zayıflar.

Buna karşılık bakım ancak devirden sonra kağıt üzerinde ortaya çıkmış, fiilen yerine getirilmemiş veya devrin kapsamını açıklayamayacak derecede sınırlı kalmışsa aynı sözleşme çok farklı değerlendirilir.

Bu nedenle ölünceye kadar bakma sözleşmesi dosyalarında asıl mesele sözleşmenin adı değil, bakım ilişkisinin gerçekliğidir.

Bu Karardan Çıkan İçtihat Notları

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi ivazlı bir sözleşmedir.

Bakım ihtiyacının sözleşme tarihinde mevcut olması sözleşmenin geçerliliği için zorunlu değildir.

Buna karşılık gerçek bakım ihtiyacı, muris muvazaası değerlendirmesinde önemli bir göstergedir.

Bakımın sözleşmeden önce başlamış olması gerçek iradenin belirlenmesinde önem taşır.

Bakım borcunun fiilen yerine getirilmesi muvazaa iddiasına karşı güçlü bir olgudur.

Çok sayıda veya yüksek değerli taşınmazın devredilmesi tek başına muris muvazaasını kanıtlamaz.

Temlik edilen malın toplam malvarlığına oranı önemli olmakla birlikte somut bakım şartlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Muris muvazaasında mal kaçırma iradesini ispat yükü bunu ileri süren davacıdadır.

Somut olayda Hukuk Genel Kurulu muris muvazaasının ispatlanamadığına ve davanın reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir.

Muris Muvazaası Yargıtay İçtihatları

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi yalnız muris muvazaası uygulamasındaki örneklerden biridir.

Yargıtay'ın satış bedeli, alım gücü, bakım ve emek, paylaştırma, terekenin kapsamı ve murisin gerçek iradesine ilişkin kabul ve ret kararlarının birlikte incelendiği ana içtihat çalışmamıza Mirastan Mal Kaçırmada Yargıtay Uygulamaları sayfasından ulaşılabilir.

Muris muvazaasının genel şartları ve hukuki yapısı için Mirastan Mal Kaçırma Nedir? başlıklı ana çalışmamız incelenebilir.

Kararın Tam Metni

Aşağıda Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun E. 2022/865, K. 2024/293, T. 29.05.2024 sayılı kararının yayımlanan anonimleştirilmiş metni yer almaktadır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2022/865, K. 2024/293, T. 29.05.2024

MAHKEMESİ: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2021/1119 E., 2021/1166 K.
KARAR: Davanın kabulüne
ÖZEL DAİRE KARARI: Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 16.03.2021 tarihli ve 2018/2742 Esas, 2021/1482 Karar sayılı BOZMA kararı

Taraflar arasında birleştirilerek görülen tapu iptali ve tescil, olmadığı takdirde tenkis davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleştirilen davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 1. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

ASIL DAVA

I. DAVA

Davacılar vekili asıl dava dilekçesinde; boşanmış ve çocuksuz olarak ölen mirasbırakanları ...'ın maliki olduğu 3525, 435 ada 328, 418 ada 40 parsel sayılı taşınmazlar ile 8271 ada 13 parsel sayılı taşınmazda bulunan 1, 2 ve 6 No.lu bağımsız bölümleri mirastan mal kaçırmak amacıyla ve muvazaalı olarak ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle davalıya temlik ettiğini, mirasbırakanın hukuki işlem ehliyeti bulunmadığını, mirasbırakan henüz sağ iken davalının 1 ve 6 No.lu bağımsız bölümleri üçüncü kişiye sattığını ileri sürerek Bornova'da bulunan asıl dava konusu 435 ada 328 parsel sayılı taşınmaz ile 8271 ada 13 parselde bulunan 2 No.lu bağımsız bölümün davalı adına olan tapu kayıtlarının iptali ile miras payları oranında adlarına tescilini, olmadığı takdirde tenkise karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin mirasçı olmadığını, mirasbırakanla geçerli şekilde yapılan ölünceye kadar bakma sözleşmesi uyarınca bakım görevini yerine getirdiğini, saklı paylı mirasçı olmayan davacıların tenkis isteklerinin dinlenemeyeceğini, mirasbırakanın mal kaçırma iradesiyle hareket etse idi bağış yoluyla temliki yapabileceğini, zira bu durumda davacıların böyle bir dava açma hakları olmayacağını, ancak hasta ve yaşlı olan mirasbırakanın asıl amacının bakılmak olduğunu, mirasbırakanın fiil ehliyeti bulunduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

BİRLEŞTİRİLEN DAVA

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; asıl davada ileri sürülen nedenlerle Urla'da bulunan birleştirilen dava konusu 3525 parsel ile 418 ada 40 parsel sayılı taşınmazların davalı adına olan tapu kayıtlarının iptali ile miras payları oranında adlarına tescilini, olmadığı takdirde tenkise karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; asıl dava dilekçesine cevap dilekçesinde belirtilen nedenlerle davanın reddini savunmuştur.

II. İLK DERECE MAHKEMESİNİN BİRİNCİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 11.10.2016 tarihli ve 2013/357 Esas, 2016/358 Karar sayılı kararıyla; sözleşme tarihinde fiil ehliyetini haiz olduğunun Adli Tıp Kurumu 4. İhtisas Kurulu raporuyla anlaşıldığı, ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle yapılan temliklerin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olmadığı, saklı paylı mirasçı olmayan davacıların tenkis de isteyemeyecekleri gerekçeleriyle asıl ve birleştirilen davanın reddine karar verilmiştir.

III. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 25.01.2017 tarihli ve 2017/56 Esas, 2017/56 Karar sayılı kararıyla; Sağlık Kurulundan alınan rapor ile Adli Tıp İhtisas Kurulundan alınan rapor arasındaki görüşlerde, varsa çelişkilerin giderilmesi için Adli Tıp Genel Kurulundan rapor alınması gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen karar kaldırılarak yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin 24.10.2017 tarihli ve 2017/57 Esas, 2017/305 Karar sayılı kararıyla; mirasbırakanın sözleşme tarihinde fiil ehliyetini haiz olduğunun Adli Tıp Kurumu Genel Kurul raporuyla da anlaşıldığı, ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle davalıya yapılan temliklerin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olmadığı, saklı paylı mirasçı olmayan davacıların tenkis de isteyemeyecekleri gerekçeleriyle asıl ve birleştirilen davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesinin 02.03.2018 tarihli ve 2018/140 Esas, 2018/333 Karar sayılı kararıyla; murisin bakım ihtiyaçlarının murisin sağlığında muristen alınan vekaletname ile avukat olan davalı tarafından bir kaç taşınmazının satılması suretiyle karşılanması bir yana oldukça değerli taşınmazların ve dolayısıyla murisin tüm mal varlığının ölünceye kadar bakma sözleşmesi ile davalıya temlik edildiğinin anlaşıldığı, murisin daha azı ile bu bakımı gerçekleştirebileceği olgusu, devrin bakım borcunun karşılığını aşar miktarda ve hayatın olağan akışına aykırı oluşu ve yine davalı tarafından da iddia edilen muris ile davacıların arasının iyi olmadığı hususu göz önüne alındığında murisin gerçek amacının mirasçılardan mal kaçırmak olduğu, muvazaalı olarak ölünceye kadar bakım sözleşmesi ile devirlerin yapıldığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile yeniden hüküm kurulmak suretiyle; asıl ve birleşen davanın kabulü ile asıl davada; 435 ada 328 parsel sayılı 154 m² yüzölçümlü arsa vasfındaki taşınmazın, 8271 ada 13 parsel 192 m² yüzölçümlü arsa vasfındaki taşınmazda bulunan mesken nitelikli 2 No.lu bağımsız bölümün; birleşen davada 418 ada 40 parselde kayıtlı 6271 m² yüzölçümlü zeytin eşçarlı tarla vasfındaki taşınmazın, 3525 parsel sayılı 260 m² yüzölçümlü arsa vasfındaki taşınmazın davalı adına olan tapu kayıtlarının veraset ilamındaki miras payları oranında iptali ile, davacılar adına tapuya tesciline oy çokluğuyla karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

“Dosya içeriği ve toplanan delillerden, 1933 doğumlu mirasbırakan ...'ın 18.09.2012 tarihinde dul ve çocuksuz olarak ölümü üzerine davacı kardeşleri ..., ... ile ...'ten olma davacı yeğenleri ..., ..., ... ve ...'dan olma davacı yeğenleri ..., ... ve ... ile ...'den olma dava dışı yeğenleri ..., ... ve ...'nin mirasçı kaldıkları, Manisa 2. Noterliğinin 16.09.2009 tarih 16405 yevmiye no'lu ölünceye kadar bakma sözleşmesine göre, mirasbırakanın, asıl davada dava konusu olan ve Bornova'da bulunan 435 ada 328 parsel sayılı taşınmaz ile 8271 ada 13 parsel sayılı taşınmazda bulunan 2 no'lu bağımsız bölümü, yine aynı ada parselde bulunan dava dışı 1 ve 6 no'lu bağımsız bölümleri; birleştirilen davada dava konusu olan ve Urla'da bulunan 418 ada 40 ve 3525 parsel sayılı taşınmazları ölünceye kadar kendisine bakması karşılığında mirasçısı olmayan davalıya temlik ettiği, davalının da anılan sözleşmeye istinaden 18.09.2009 tarihinde dava konusu 435 ada 328 parsel sayılı taşınmaz ile 2 no'lu bağımsız bölümü ve 23.09.2009 tarihinde de dava konusu 418 ada 40 parsel ile 3525 parsel sayılı taşınmazları tapuda adına tescil ettirdiği, Adli Tıp Kurumu raporlarına göre, mirasbırakanın 16.09.2009 sözleşme tarihinde fiil ehliyetini haiz olduğunun tespit edildiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunun 706., Türk Borçlar Kanunun 237. (Borçlar Kanunun 213.) ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşınmaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Bilindiği üzere; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun (TBK) 611. maddesine göre, ölünceye kadar bakıp gözetme sözleşmesi, taraflarına karşılıklı hak ve borçlar yükleyen bir akittir. Başka bir anlatımla ivazlı sözleşme türlerindendir. Bu sözleşme ile bakım alacaklısı, sözleşme konusu malın mülkiyetini bakım borçlusuna geçirme; bakım borçlusu da bakım alacaklısına yasanın öngördüğü anlamda ölünceye kadar bakıp gözetme yükümlülüğü altına girer.

Diğer yandan; bakıp gözetme koşulu ile yapılan temliki işlemin geçerliliği için sözleşmenin düzenlendiği tarihte bakım alacaklısının özel bakım gereksinimi içerisinde bulunması zorunlu değildir. Bu gereksinmenin sözleşmeden sonra doğması ya da alacaklının ölümüne kadar çok kısa bir süre sürmüş bulunması da sözleşmenin geçerliliğine etkili olamaz.

Kural olarak, bu tür sözleşmeye dayalı bir temlikin de muvazaa ile illetli olduğunun ileri sürülmesi her zaman mümkündür. En sade anlatımla muvazaa, irade ile beyan arasında kasten yaratılan aykırılık olarak tanımlanabilir. Böyle bir iddia karşısında, asıl olan tarafların akitteki gerçek ve müşterek amaçlarının saptanmasıdır. Şayet bakım alacaklısının temliki işlemde bakıp gözetilme koşulunun değil de, bir başka amacı gerçekleştirme iradesini taşıdığı belirlenirse, örneğin mirasçılarından mal kaçırma düşüncesinde ise, bu takdirde akdin ivazlı olduğundan söz edilemez; akitte bağış amacının üstün tutulduğu sonucuna varılır.

Mirasbırakanın, ölünceye kadar bakıp gözetme karşılığı yaptığı temlikin muvazaa ile illetli olup olmadığının belirlenebilmesi için de, sözleşme tarihinde mirasbırakanın yaşı, fiziki ve genel sağlık durumu, aile koşulları ve ilişkileri, elinde bulunan mal varlığının miktarı, temlik edilen malın tüm mamelekine oranı, bunun makul karşılanabilecek bir sınırda kalıp kalmadığı gibi bilgi ve olguların göz önünde tutulması gerekir.

Somut olaya gelince, mirasbırakanın sözleşme tarihinde fiil ehliyetini haiz olduğunun Adli Tıp Kurumu raporlarıyla sabit olduğu, saklı paylı mirasçısı bulunmayan mirasbırakanın bir kısım mirasçı kardeşi ve yeğenleri tarafından eldeki davanın açıldığı, toplanan deliller, tanık beyanları ve mirasbırakanın kısıtlanması için açılan vesayet davasında mirasbırakanın alınan beyanları hep birlikte değerlendirildiğinde, 76 yaşında, tekerlekli sandalyeye mahkum olarak ve tek başına yaşayan mirasbırakanın sözleşme tarihinden önce de kendisiyle ilgilenen davalıyla bakım sözleşmesi yapmakta haklı ve makul nedeninin bulunduğu, sözleşme tarihinden sonra mirasbırakan ile bakım borçlusu davalının aynı evde yaşadıkları, mirasbırakanın içinde bulunduğu koşullar nazara alındığında bakım ihtiyacı içinde olduğunun ve davalı tarafından bakım görevinin yerine getirildiğinin tartışmasız olduğu, mirasbırakanın mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla hareket etmiş olsa idi, çekişmeli taşınmazları bağış yoluyla ya da ölüme bağlı tasarrufla davalıya temlik edebileceği, bu durumda saklı paylı mirasçı olmayan davacıların muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak eldeki davayı açamayacakları, ne var ki; mirasbırakanın ivazlı sözleşmelerden olan ölünceye kadar bakma sözleşmesi yapmayı tercih ettiği, davacılarla ve dava dışı akrabaları ile iletişimi olmayan mirasbırakanın davalıyı ise kızı gibi gördüğü, davalıyla sözleşme yapmaktaki amacı bakılmak olan mirasbırakanın, mal kaçırmak iradesiyle hareket ettiğinden söz edilemeyeceği, çekişmeli taşınmazların davalıya temlikinin muvazaalı olmadığı sonucuna varılmaktadır.

Hal böyle olunca, asıl ve birleştirilen davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir...”

gerekçesiyle karar oy çokluğu ile bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile önceki karar gerekçesi genişletilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl ve birleştirilen davada davalı vekili; direnme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalının mirasbırakanın ne evladı, ne yeğeni, ne de akrabası olduğunu, mirasbırakanın bakım ihtiyacının bulunduğunun da dosyada sabit olduğunu, davacıların hiçbirisinin saklı payı bulunmadığını, muris ...'ın mallarının tamamını bağışlama hakkına sahip olduğunu, davalının mirasbırakanın bakımını üstlendiğini, mirasbırakanın da bakılma koşulu ile dava konusu taşınmazlarını davalıya devrettiğini, mirasbırakanın mirasçıları aldatmak için bir nedeninin bulunmadığını, temliklerin muvazaalı olmadığını belirterek hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Uyuşmazlık

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olayda miras bırakanın asıl davada 435 ada 328 parsel sayılı 154 m² yüzölçümlü arsa vasfındaki taşınmaz, 8271 ada 13 parsel 192 m² yüzölçümlü arsa vasfındaki taşınmazda bulunan mesken nitelikli 2 No.lu bağımsız bölüm; birleşen davada 418 ada 40 parselde kayıtlı 6271 m² yüzölçümlü zeytin eşçarlı tarla vasfındaki ve 3525 parsel sayılı 260 m² yüzölçümlü arsa vasfındaki taşınmaza ilişkin olarak davalıya ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle yaptığı temliklerin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğu iddiasının davacı tarafça ispat edilip edilemediği noktasında toplanmaktadır.

D. Gerekçe

1. İlgili Hukuk

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 19 uncu maddesinin birinci fıkrası, 6098 sayılı Kanun'un 611 inci ve devamı maddeleri ile Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 01.04.1974 tarihli ve 1974/1 Esas, 1974/2 Karar sayılı kararı.

2. Değerlendirme

Asıl ve birleştirilen dava, ehliyetsizlik ve muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, olmadığı takdirde tenkis istemine ilişkindir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 19 uncu maddesinin birinci fıkrası:

“Bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradeleri esas alınır”

şeklindedir.

Muvazaa kavramı, Türk Hukuk Lügatında; “Anlaşmalı saptırma gerçek dışı durumlara gerçekmiş niteliğini kazandırma işlemi. Hukuksal bir işlem konusunda gerçek duruma aykırılıkta birleşilerek yapılan ortak açıklama ya da ortaya konulan belgedir. Danışıklı işlem” şeklinde ifade edilmiştir.

Muvazaa; tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacı ile ve fakat kendi gerçek iradelerine uymayan ve aralarında hüküm ve sonuç doğurmayan bir görünüş yaratmak hususunda anlaşmaları şeklinde tanımlanabilir.

Muvazaa daha çok sözleşmenin yorumuyla ilgili olduğundan, öğreti ve uygulamada kapsamlı olarak incelenmiş ve belirli kurallara bağlanmıştır. Gerek öğretide ve gerekse uygulamada muvazaa, mutlak ve nispi muvazaa olarak iki gruba ayrılmaktadır; mutlak muvazaada taraflar herhangi bir hukuki işlem yapmayı istemezler, yalnız görünüşte bir hukuki işlem için gerekli irade açıklamasında bulunurlar; nispi muvazaada ise taraflar gerçekten belli bir hukuki işlem yapmak isterler, ancak onu saklamak amacıyla, bir başka hukuki işlemin kurulduğu görüşünü yaratmak üzere irade açıklamasında bulunurlar.

Taraflar ister yalnız bir görünüş yaratmayı, ister ikinci bir gizli işlem yapmayı arzu etmiş olsunlar, görünüşteki işlem tarafların gerçek iradelerine uymadığından, ilke olarak herhangi bir sonuç doğurmaz.

Eldeki davanın konusunu oluşturan ve muris muvazaası olarak isimlendirilen muvazaa türünün ise Türk Hukukunda büyük bir yeri ve önemi vardır.

Muris muvazaası kaynağını daha çok Yargıtay içtihatlarından ve bilimsel görüşlerden almakta ise de esas kaynağını Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 01.04.1974 tarihli ve 1974/1 Esas, 1974/2 Karar sayılı kararı oluşturmaktadır.

Anılan İçtihadı Birleştirme Kararında sonuç olarak; bir kimsenin mirasçısını miras hakkından yoksun etmek amacıyla, gerçekte bağışlamak istediği tapu sicilinde kayıtlı taşınmaz malı hakkında tapu sicil memuru önünde iradesini satış doğrultusunda açıklamış olduğunun gerçekleşmiş bulunması halinde, saklı pay sahibi olsun ya da olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçıların görünürdeki satış sözleşmesinin muvazaalı olduğunu ve gizli bağış sözleşmesinin de şekil koşulundan yoksun bulunduğunu ileri sürerek dava açabilecekleri kabul edilmiştir.

01.04.1974 tarihli ve 1974/1 Esas, 1974/2 Karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı, mirasbırakanın tapulu taşınmazlarının temliklerinde yaptığı muvazaalı işlemlere ilişkindir.

Muris muvazaasında, mirasbırakan ile sözleşmenin karşı tarafı, aralarında yaptıkları bağış sözleşmesini genellikle satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi ile gizlemektedirler.

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi ise 6098 sayılı Kanun'un 611 inci maddesinde düzenlenmiş ve bakım borçlusunun bakım alacaklısını ölünceye kadar bakıp gözetmeyi, bakım alacaklısının da bir mal varlığını veya bazı mal varlığı değerlerini ona devretme borcunu üstlendiği sözleşme şeklinde tanımlanmıştır.

Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere ölünceye kadar bakma sözleşmesi, taraflarına karşılıklı hak ve borçlar yükleyen bir sözleşmedir. Diğer bir anlatımla ivazlı sözleşme türlerindendir.

Diğer yandan ölünceye kadar bakıp gözetme koşulu ile yapılan temliki işlemin geçerliliği için sözleşmenin düzenlendiği tarihte bakım alacaklısının özel bakım gereksinimi içerisinde bulunması zorunlu değildir. Bu gereksinmenin sözleşmeden sonra doğması ya da alacaklının ölümüne kadar çok kısa bir süre sürmüş bulunması da sözleşmenin geçerliliğine etkili olamaz.

Ne var ki, muris muvazaasını öteki nispi muvazaalardan ayıran unsur mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yapılmasıdır.

Bu nedenle bu tür uyuşmazlıkların çözümünde bakım borçlusuna yapılan temlikin gerçek yönünün, eş söyleyişle mirasbırakanın gerçek irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılması önemlidir.

Bunun için de miras bırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul nedeninin bulunup bulunmadığı, bakım borçlusu ve diğer mirasçılarla ilişkileri, murisin yaşı, sağlık durumu, temlik edilen malın tüm mamelekine oranı gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Muris muvazaasına dayalı bir davanın kabul ile sonuçlanabilmesi için mirasbırakanın muvazaalı işlemi yaparken gerçek irade ve amacı mirasçılarından mal kaçırmak olmalıdır.

Murisin mirasçılarından mal kaçırma amacının bulunmaması halinde 01.04.1974 tarihli ve 1974/1 Esas, 1974/2 Karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararını uygulama olanağı bulunmamaktadır.

Bu tür davalarda ispat yükü ise muvazaanın varlığını iddia eden tarafa aittir.

Dava açan mirasçılar, mirasbırakan ile davalı arasındaki sözleşmenin dışında olduklarından üçüncü kişi konumundadırlar. Bu nedenle iddialarını tanık dahil olmak üzere her türlü delille kanıtlamaları mümkündür.

Yapılan açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında; 1933 doğumlu mirasbırakan ... 18.09.2012 tarihinde dul ve çocuksuz olarak ölmüş, mirasçı olarak geriye davacı kardeşleri ..., ... ile ...'ten olma davacı yeğenleri ..., ..., ... ve ...'dan olma davacı yeğenleri ..., ... ve ... ile ...'den olma dava dışı yeğenleri ..., ... ve ... kalmıştır.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile celbedilen kayıtlardan, mirasbırakanın Manisa 2. Noterliğinin 16.09.2009 tarihli ve 16405 yevmiye numaralı ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle asıl davada dava konusu olan ve Bornova'da bulunan 435 ada 328 parsel sayılı taşınmaz ile 8271 ada 13 parsel sayılı taşınmazda bulunan 2 numaralı bağımsız bölümü, yine aynı ada parselde bulunan dava dışı 1 ve 6 numaralı bağımsız bölümleri; birleştirilen davada dava konusu olan ve Urla'da bulunan 418 ada 40 ve 3525 parsel sayılı taşınmazları ölünceye kadar kendisine bakması karşılığında mirasçısı olmayan davalıya temlik ettiği, davalının da anılan sözleşmeye istinaden 18.09.2009 tarihinde dava konusu 435 ada 328 parsel sayılı taşınmaz ile 2 numaralı bağımsız bölümü ve 23.09.2009 tarihinde de dava konusu 418 ada 40 parsel ile 3525 parsel sayılı taşınmazları tapuda adına tescil ettirdiği sabittir.

Adli Tıp Kurumu raporlarına göre, mirasbırakanın 16.09.2009 sözleşme tarihinde fiil ehliyetine sahip olduğu uyuşmazlık dışıdır.

İzmir 4. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2009/1601 Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacısının ..., kısıtlı adayının ise mirasbırakan ... olduğu, davacı tarafından dayısı ...'ın yaşlılığı nedeniyle kendi işlerini takip edemez durumda olduğundan kısıtlanması ve kendisinin vasi tayin edilmesini talep ettiği, mirasbırakanın mahkemeye sunduğu dilekçe ile; eşinin ölümünden sonra zor günler yaşadığını ve hastalandığını, daha sonra yaptığı evlilikte de eşinin kendisine kötü davrandığını, bu nedenle çok kısa bir süre sonra ikinci eşinden de boşandığını, akrabaları ile ilişkilerinin hiçbir zaman iyi olmadığını, hastalık sürecinde de kendisiyle ilgilenmediklerini ve arayıp sormadıklarını, davalıyı işbu davanın davalısı on seneden beri tanıdığını, ailesini bildiğini, zamanla ilişkilerinin baba-kız ilişkisi kadar yakın boyuta vardığını, davalının hastalığının tüm evrelerinde kendisiyle yakından ilgilendiğini, ölünceye kadar bakma sözleşmesinden önce de davalı ile aynı evde kaldıklarını, vasi tayinine ihtiyacı olmadığını belirtmiştir.

Vasi tayini talebi bakım ihtiyaçlarının karşılandığı gerekçesiyle reddedilmiştir.

Dosya kapsamından murisin davalıya duyduğu güven, sevgi, şefkat, yaşı ve sosyal statüsü, iki kez evlenmiş, bir kez boşanmış ve çocuksuz bir kişi olarak davalıyla arasında özel bir bağ kurulduğu, davalıyı manevi kızı gibi benimsediği, davalının da kendisiyle işini iyi yapan herhangi bir bakıcı gibi değil, kızı gibi baktığı duygusuna haiz olduğu dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

Davalı ile murisin sözleşme tarihinden önce birlikte yaşadıkları, bakımının da davalı tarafından karşılandığı hususu dosya kapsamında bulunan davacı tanıklarının beyanlarıyla da doğrulanmıştır.

Davacı vekilinin dilekçesinde bahsedildiği, bir kısım davacı tanıklarınca da doğrulandığı ve Adli Tıp Kurumu ve diğer sağlık raporlarında belirtildiği üzere mirasbırakanın sözleşmenin yapıldığı tarihte yetmiş altı yaşında ve yüz kilo ağırlığında olduğu, fiziksel durumu ve rahatsızlıkları nedeniyle kendi ihtiyaçlarını karşılayamadığı, kilosu ve rahatsızlığından ötürü ihtiyaçlarının kimi zaman üç dört kişi tarafından ancak sağlanabildiği, yemeklerinin en az bir buçuk iki saatte yedirilebildiği, özetle bu nevi hastalıkları olan yaşlı bir kişiye karşı bakım ihtiyacının yerine getirilmesi için diğerlerine oranla çok daha fazla efor ve güç sarf edilmesi gerektiği, dolayısıyla yetmiş altı yaşında, tekerlekli sandalyeye mahkum olarak ve tek başına yaşayan mirasbırakanın sözleşme tarihinden önce de kendisiyle ilgilenen davalıyla bakım sözleşmesi yapmakta haklı ve makul nedeninin bulunduğu hususu tartışmasızdır.

Murisin ivazlı bir sözleşme olan ölünceye kadar bakma sözleşmesi yapmayı tercih ettiği, söz konusu temlikte mirasçıdan mal kaçırma iradesinin değil bakımını sağlama iradesini üstün tuttuğu, davalının da bakım borcunu yerine getirdiği, mirasbırakanın içinde bulunduğu özel durum, bakım ihtiyacının ağırlığı ve devredilen taşınmazların niteliği gözetildiğinde; tüm taşınmazların devredilmiş olması sebebiyle makul sınırın aşıldığından da söz edilemeyeceği sonucuna varıldığından asıl ve birleştirilen davanın reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında; mirasbırakanın dava konusu edilmeyen başka taşınmazlarının devrinden sonra kalan tüm taşınmazlarını da davalıya devrettiği, daha azı ile bakımın sağlanması mümkün iken tüm malvarlığını devretmek suretiyle makul karşılanabilecek sınırın aşıldığı ve davalılar ile mirasbırakanın akrabalık ilişkilerinin de iyi olmadığı gözetildiğinde temliklerin muvazaalı olduğu sonucuna varıldığından davanın kabulüne dair kararın onanması gerektiği görüşü ileri sürülmüş ise de; bu görüş yukarıda açıklanan nedenlerle Kurul çoğunluğunca benimsenmemiştir.

Hal böyle olunca Bölge Adliye Mahkemesince önceki kararda direnilmesi doğru olmadığından, hükmün Özel Daire bozma kararında belirtilen nedenlerle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi gereğince BOZULMASINA,

İstek halinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine,

Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca kararı veren İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesine gönderilmesine,

29.05.2024 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.

Yazar Hakkında

Av. Mehmet Serhat Tercan, İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat ve Tercan Avukatlık Bürosu'nun kurucusudur. Çalışmalarını özellikle miras ve aile serveti uyuşmazlıkları, muris muvazaası, mirastan mal kaçırma, tenkis ve bağlantılı hukuki süreçlerin stratejik yönetimi üzerinde sürdürmektedir.

Sorumsuzluk Beyanı

Bu karar incelemesi genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Ölünceye kadar bakma sözleşmelerinin muris muvazaası oluşturup oluşturmadığı her dosyada tarafların gerçek iradesi, bakım ilişkisi, malvarlığı ve somut delillere göre ayrıca değerlendirilmelidir. Sayfadaki açıklamalar belirli bir uyuşmazlığın sonucu hakkında garanti veya kişiye özgü hukuki görüş niteliğinde değildir.