Avukatların Rolüne Dair Temel Prensipler

 

 


27 Ağustos - 7 Eylül 1990 tarihleri arasında Havana’da toplanan Suçların Önlenmesine ve Suçların
Islahı Üzerine Birleşmiş Milletler Konferansı tarafından kabul edilmiştir.


Başlangıç

Dünya halkları, Birleşmiş Milletler Şartı’nda adaletin sürdürülebileceği koşulları yaratmak için
verdikleri kararı teyit ettiklerinden ve ırk, cins, dil ve din ayırımı yapmaksızın insan haklarına ve
temel özgürlüklere saygıyı geliştirme ve teşvik etme konusunda uluslararası işbirliğini gerçekleştirme
amacı taşıdıklarını ilan ettiklerinden,
İnsan Hakları Evrensel Bildirisi hukuk önünde eşitlik ile masumluk karinesi prensiplerine,
hukuken kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir yargı yeri tarafından adil ve aleni olarak yargılanma
hakkına ve kendisine suç isnat edilen bir kimsenin savunması için gerekli bütün güvencelere yer
verdiğinden,
Buna ek olarak, Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi de sebepsiz yere gecikmeden
yargılanma hakkını ve hukuken kurulmuş bağımsız ve tarafsız yetkili bir mahkeme tarafından
yargılama hakkını ilan ettiğinden,
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi de, devletlerin Birleşmiş Milletler
Şartı’na göre her yerde insan hak ve özgürlüklerine saygı gösterilmesi ve buna uyulması
yükümlülüğünü hatırlattığından,
Herhangi Bir Biçimde Tutulan veya Hapsedilen Kişilerin Korunması Đçin Prensipler Bütünü,
tutulan bir kimsenin bir avukatın yardımından yararlanma ve avukatla iletişim kurma ve avukatla
görüşme hakkına sahip olmasını öngördüğünden,
Mahpusların Islahı Đçin Asgari Standart Kurallar, tutuklulara, özellikle hukuki yardım verilmesini
ve avukatla gizli bir biçimde görüşme imkanının sağlanmasını tavsiye ettiğinden,
Suçtan ve Yetki Đstismarından Mağdur Olanlara Adalet Sağlanmasına Dair Temel Prensipler
Bildirisi, suç mağdurlarının adalete ulaşmaları ve adil muamele görmeleri, zararların karşılanması,
tazminat ve yardım almaları için uluslararası ve ulusal düzeyde alınması gerekli tedbirleri tavsiye
ettiğinden,
Bütün insanların sahip olduğu ekonomik, sosyal ve kültürel veya kişisel ve siyasal nitelikteki insan
hakları ve temel özgürlüklerin yeterli bir biçimde korunması, herkesin bağımsız hukukçuların
sağladığı adli hizmetlere etkili bir biçimde ulaşma hakkına sahip olmasını gerektirdiğinden,
Avukatların meslek örgütleri, mesleki standartların ve meslek ahlakının yüceltilmesinde,
üyelerinin baskıya, haklarının yersiz olarak kısıtlanmasına ve ihlal edilmesine karşı korunmasında,
ihtiyacı bulunan herkese adli hizmet sağlanmasında ve hükümet ve diğer kuruluşlarla işbirliği
yaparak adaletin ve kamu yararının daha fazla gerçekleştirmesinde hayati bir role sahip olduğundan,
Avukatların görevlerini gereği gibi yerine getirmelerini sağlama ve geliştirme konusunda üye
devletlere yardımcı olmak için formüle edilen aşağıdaki Avukatların Rolüne Dair Prensipler, ulusal
mevzuat ve uygulama bakımından hükümetler tarafından dikkate alınır ve avukatlarla birlikte
yargıçlar, savcılar, yürütme ve yasama organı mensupları gibi diğer kimselerin ve genel olarak halkın
dikkatine sunulur. Bu prensipler mümkün olduğu kadar, avukatlık resmi statüsüne sahip olmadan
avukatlık görevi yapan kimselere de uygulanır.


Avukata ve Adli Hizmetlere Ulaşma:


1. Herkes haklarının varlığını tespit ettirmek, korumak ve ceza muhakemesinin her aşamasında
haklarını savunmak için kendi seçtiği bir avukatın yardımına başvurma hakkına sahiptir.


2. Hükümetler, ırk, renk, etnik köken, cinsiyet, dil, sin, siyasal veya başka bir fikir, ulusal ve
toplumsal köken, doğum, ekonomik veya başka bir statüye dayanan bir ayrımcılıkla hiç biri ayrım
yapmaksızın, egemenlik yetkisine tabi olan ve ülke içinde bulunan herkesin, avukata etkili bir biçimde
ve eşit olarak ulaşma hakkını sağlayan etkin usulleri ve ihtiyaçlarına karşılık verebilecek
mekanizmalar kurar.


3. Hükümetler, yoksullara ve gerektiği takdirde mahrumiyet içinde bulunan diğer kimselere adli
hizmet verilmesi için yeterli mali imkanlar ve başka kaynaklar sağlar. Avukatların meslek örgütleri bu
hizmetlerin, imkanların ve kaynakların organize edilmesinde sunulmasında işbirliği yapar.


4. Hükümetler ve avukatların meslek örgütleri, kişilerin hukuka göre sahip oldukları haklar ve
ödevler ile temel özgürlüklerin korunmasında avukatların rolü konusunda halkı bilgilendirmek için
programlar yaparlar. Yoksul ve mahrumiyet içindeki diğer kimselere yardım ederken, onların
haklarını arayabilecekleri ve gerektiği takdirde avukatın yardımını isteyebilecekleri bir konuma
ulaşmaları için özel bir dikkat gösterir.


Ceza Adaletiyle İlgili Konularda Özel Koruyucular:


5. Hükümetler, gözaltına alınan veya tutulan veya cezai bir fiil ile suçlanan kimselerin, kendi
seçtikleri bir avukatın yardımından yararlanma hakkına sahip oldukları konusunda yetkili makamlar
tarafından hemen bildirilmelerini sağlar.


6. Avukatı bulunmayan bu durumdaki kimselere, adaletin yararının gerektirdiği bütün olaylarda
etkili bir hukuki yardım verilmesi için, suçun niteliğine uygun deneyim ve donanıma sahip bir avukat
atanır; bu kimseler avukatlık hizmetinin karşılığını ödeyebilme imkanından yoksun ise, ücretini
kendisinin ödemediği bir avukat hakkına sahiptir.


7. Hükümetler ayrıca, hakkında suç isnadı bulunsun veya bulunmasın, gözaltına alınan veya
tutulan herkese hemen ve her ne olursa olsun gözaltına alınmasından ve tutulmasından itibaren kırk
sekiz saat geçmeden avukata ulaşma hakkı sağlar.


8. Gözaltına alınan veya hapsedilen herkesin, bir avukat tarafından vakit geçirilmeden ziyaret
edilmesi, kesintisiz biçimde iletişim kurabilmesi ve sansüre uğramadan tam bir gizlilik içinde
görüşebilmesi için yeterli imkanlar, zaman ve kolaylık sağlanır. Kanun adamları, görüşmeleri gözle
izleyebilir fakat dinleyemez.


Avukatların Nitelikleri ve Eğitimi:


9. Hükümetler, avukatlık meslek örgütleri ve öğretim kurumları, avukatların gereği gibi eğitim ve
öğrenim almalarını ve avukatlık meslek idealleri ve ahlaki görevleri ile ulusal ve uluslararası hukuk
tarafından tanınmış olan insan haklarına ve temel özgürlüklere vakıf olmalarını sağlar.


10. Hükümetleri avukatların meslek örgütleri ve öğretim kurumları, hukuk mesleğine girişte ve
mesleğin icrası dışında bir kimseye karşı ırk, renk, cinsiyet etnik köken din, siyasal veya başka bir
fikir, ulusal veya toplumsal köken, mülkiyet, doğum, ekonomik veya başka bir statü gibi nedenlerle
ayrımcılık yapılmamasını sağlar. Bir avukatın ilgili ülkenin vatandaşı olması şartı, ayrımcılık
yapılması şeklinde anlaşılmaz.


11. Adli hizmete olan ihtiyaçları karşılanmayan grupların, toplulukların veya bölgelerin
bulunduğu ülkelerin bulunduğu ve özellikle bu tür grupların değişik kültürlere, geleneklere ve dillere
sahip olmaları veya geçmişte ayrımcılıktan ötürü mağdur edilmiş bulunmaları halinde; hükümetleri
avukatların meslek örgütleri ve öğretim kurumları bu gruplara mensup meslek adaylarının adalet
mesleğine girmeleri için özel tedbirler alır ve kendi gruplarının ihtiyaçlarına uygun şekilde eğitim ve
öğretim görevlerini sağlar.


Avukatların Görev ve Sorumlulukları


12. Avukatlar adalet dağıtımında temel bir unsur olarak, her zaman mesleklerinin şeref ve itibarını
korurlar.


13. Avukatların müvekkillerine karşı görevleri şunları içerir:
a. Müvekkillerine sahip oldukları haklar ve yükümlülükler ile müvekkillerinin haklarını ve
yükümlülüklerini ilgilendirdiği ölçüde hukuk sisteminin işleyişi konusunda kendilerine bilgi vermek;
b. Müvekkillerine uygun yoldan her türlü yardımda bulunmak ve onların haklarını korumak için
hukuki muamelede bulunmak;
c. Müvekkillerine mahkemeler, yargı yerleri ve eğer uygunsa idari makamlar önünde yardım
etmek.


14. Avukatlar müvekkillerinin haklarını korurken ve adaletin gerçekleşmesine çalışırken, ulusal ve
uluslararası hukukun tanıdığı insan haklarının ve temel özgürlükleri yüceltmeye çalışırlar ve hukuka
ve hukukçuluk mesleğinin kabul görmüş standartlarına ve ahlaki kurallarına uygun biçimde serbestçe
ve özenle hareket ederler.


15. Avukatlar her zaman müvekkillerinin menfaatlerine saygı gösterirler.


Avukatlık Faaliyetinin Güvencesi:


16. Hükümetler avukatların;
a. Hiçbir baskı, engelleme, taciz veya yolsuz bir müdahaleyle gerek karşılaşmadan her türlü
mesleki faaliyeti yerine getirmelerini;
b. Yurt içinde ve yurt dışında serbestçe seyahat etme ve müvekkilleriyle görüşebilmelerini;
c. Kabul görmüş meslek ahlak kurallarına, görevlerine, standartlarına uygun faaliyette
bulundukları için kovuşturma veya idari, ekonomik veya başka bir yaptırımla sıkıntı çekmemelerini
veya tehditle karşılaşmamalarını sağlar.


17. Avukatlar görevlerini icra etmemeleri nedeniyle güvenlikleri tehdit edildiği takdirde, yetkili
makamlar tarafından gerekli bir biçimde korunurlar.


18. Avukatlar görevlerini icra etmeleri nedeniyle müvekkilleriyle veya müvekkillerinin davalarıyla
özdeşleştirilemezler.


19. Bir avukat ulusal hukuka ve uygulamaya göre ve bu prensiplerle bağdaşır bir biçimde
müvekkil tarafından azledilmedikçe, huzurunda avukatlık yapma hakkına sahip olduğu mahkeme
veya idari makam tarafından bu makamların önüne çıkma hakkından yoksun bırakılamaz.


20. Avukatlar, bir mahkeme, yargı yeri veya hukuki ya da idari bir makam önünde mesleki
nedenlerle bulundukları sırada veya konuyla ilgili yazılı veya sözlü taleplerinde yaptıkları
beyanlardan ötürü hukuki v cezai muafiyetten yararlanır.


21. Yetkili makamların ellerinde veya denetimleri altında bulunan gerekli bilgileri, dosyaları ve
belgeleri, avukatların müvekkillerine etkili bir hukuki yardım verebilmelerini sağlayacak yeterli bir
sürede ulaşmalarını temin etmek, kamu makamlarının görevidir. Avukatların bu belgelere en kısa
sürede ulaşmaları sağlanır.


22. Hükümetler, avukatlar ile müvekkilleri arasında mesleki ilişkiler kapsamındaki bütün
haberleşme ve görüşmelerin gizli olduğunu kabul eder ve buna saygı gösterir.


İfade ve Örgütlenme Özgürlüğü


23. Avukatlar, diğer vatandaşlar gibi ifade, inanç, örgütlenme ve toplanma özgürlüğüne sahiptir.
Avukatlar özellikle, hukukla, adalet sistemiyle ve insan haklarının geliştirilmesi ve korunması ile ilgili
konularda kamusal tartışmalara katılma ve yasal faaliyetleri veya yasal bir örgüte mensup olmaları
nedeniyle mesleki kısıtlamalara maruz kalmaksızın, yerel, ulusal veya uluslararası örgütler kurma
veya bunlara mensup olma ve bunların toplantılarına katılma hakkına sahiptir. Avukatlar bu hakları
kullanırken, her zaman hukuka ve hukuk mesleğinin kabul görmüş standartlarına ve meslek ahlak
kurallarına uygun davranırlar.


Avukatların Meslek Örgütleri


24. Avukatlar kendi menfaatlerini temsil etmek süreklilik taşıyan mesleki eğitim ve öğretimlerini
geliştirmek ve meslek haysiyetlerini korumak için bağımsız meslek örgütleri kurma ve bunlara
katılma hakkına sahiptir. Meslek örgütlerinin yönetim organları, üyeleri tarafından seçilir ve bu
organlar dış müdahaleye maruz kalmadan görevlerini yapar


25. Avukatlık meslek örgütleri herkese etkili ve eşit bir biçimde adli hizmet verilmesi için ve
avukatların usulsüz bir müdahale ile karşılaşmadan hukuka ve kabul görmüş meslek ahlak
kurallarına ve standartlarına uygun olarak müvekkilleri ile görüşebilmeleri ve onlara yardım
edebilmeleri sağlamak için hükümetle işbirliği yapar.


Disiplin İşlemleri


26. Avukatın mesleki davranış kuralları, ulusal hukuka, geleneklere, uluslararası standartlara ve
normlara uygun olarak kendi meslek örgütlerinin ilgili organları veya yasama organı tarafından
düzenlenir.


27. Mesleki sıfatları nedeniyle avukatlar hakkında yapılan suçlamalar ve şikayetler, usulüne uygun
olarak hızla ve adil bir biçimde takip edilir. Avukatlar, kendi seçtikleri bir avukattan yardım görme
hakları da dahil, adil yargılanma hakkına sahiptir.


28. Avukatlar hakkında disiplin işlemleri, meslek örgütleri tarafından kurulan bağımsız bir disiplin
komitesi, bağımsız bir kanuni makam veya bir mahkeme önüne getirilir ve bu işlemler bağımsız
yargısal denetime tabidir.


29. Bütün disiplin işlemleri, mesleki davranış kurallarına ve diğer kabul görmüş mesleki standartlar
ile hukuk mesleğinin ahlak kurallarına uygun olarak ve bu prensipler ışığında karara bağlanır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Avukatlık, Avukatlık Mesleği, Avukatlık Meslek Kuralları, Avukatlık Kuralları, Avukatlık İlkeleri , Avukatlık Prensipleri, Havana Kuralları, Avukatlık Birleşmiş Milletler